Frits Barend

Medelijden met Van Gaal

Niets is erger dan meelijwekkend oud en nieuw te moeten vieren. Van sommigen wil je het eerst niet geloven; bij hen zie je de metamorfose naar meelijwekkend als tijdelijk. Maar als de M van medelijden je eenmaal in zijn greep heeft, kom je er blijkbaar niet meer zo gemakkelijk van los.

Neem Louis van Gaal. Toen hij tot bondscoach van het Nederlands elftal werd benoemd, was hij de gedroomde kandidaat. Van Gaal presenteerde zich in de zomer van 2000 fris en vrolijk. Hij was door zijn contract bij Barcelona meer dan bemiddeld geworden, had zelf vol trots ontslag genomen als coach van Barcelona met de historische slotwoorden: «Heren van de pers, gefeliciteerd, ik stap op», en maakte een gebalanceerde indruk. Het leek erop dat hij eindelijk de jacht op de schim Johan Cruijff had gestaakt en dus ook niet meer vol wantrouwen in het leven stond. Dan is Van Gaal een prettige man, die meer niveau heeft dan een groot deel van de zittende en komende kamerleden, die sociaal is en leuk over voetballen en het leven kan praten.

Maar ja, toen stokten de resultaten. Het zal altijd een raadsel blijven hoe het heeft kunnen gebeuren, maar Nederland onder Louis van Gaal plaatste zich niet voor het wereldkam pioenschap van 2002. En langzaam kroop Van Gaal weer in de rol van onbegrepen genie. Pas veel te laat drong tot hem door dat hij ontslag moest nemen als bondscoach.

Zijn tweede fout — de eerste was het niet nemen van ontslag op staande voet na de uitschakeling tegen Ierland — is de terugkeer naar Barcelona. Geen coach was eind vorige eeuw meer gehaat in Catalonië dan Van Gaal. Wat heeft hem bezield om terug te keren in een hem vijandige omgeving, buiten permanente bewoning van zijn prachtige appartement in Sitges? Stel dat het geldingsdrang is, dan toch een drang met zeer veel masochisme.

Weer maakt hij door wat hem al eerder overkwam bij Barcelona: vijandig publiek en een vijandige pers. Erger voor Van Gaal is dat hij net als bij het Nederlands elftal zijn ploeg niet aan het voetballen krijgt, maar tegelijk blijft roepen dat hij de beste coach is voor Barcelona, dat hij geen betere kandidaat kent. Dan past slechts medelijden in plaats van bijtende kritiek.