Medisch nepnieuws

In de Tweede Kamer stond afgelopen week naar aanleiding van onderzoek van De Groene de subsidie aan de pro-life hulpverleningsorganisatie Siriz ter discussie. ‘Ik zie een staatssecretaris die niet ondubbelzinnig afstand neemt van een instantie die met overheidssubsidie medisch nepnieuws verspreidt.’

‘Baas in eigen buik. Het lijkt een verworvenheid die niet meer ter discussie staat, maar ook zwaarbevochten rechten kunnen op losse schroeven komen te staan.’ Met deze woorden introduceert Corinne Ellemeet (GroenLinks) als eerste de kwestie keuzehulp bij ongewenste zwangerschap tijdens het plenaire debat over het vaststellen van de begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2019.

De Haagse interesse in het onderwerp laaide op na de publicatie van een onderzoek in De Groene Amsterdammer op 12 september dit jaar. Het stuk ‘Ongewenst zwanger? Chat nu!’ toont aan dat Siriz, een van de organisaties die keuzehulpgesprekken biedt aan ongewenst zwangere vrouwen, medisch onjuiste en sturende informatie verstrekt aan vrouwen die met een hulpvraag bij Siriz aankloppen. Siriz heeft sterke financiële en bestuurlijke banden met haar moederorganisatie, de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind. De organisaties stellen in hun gezamenlijke jaarplan dat hun samenwerking erop gericht is om actief bij te dragen aan het terugdringen van het aantal abortussen. Toch ontvangt Siriz al sinds 2013 overheidssteun.

‘Ik begrijp niet hoe het kabinet kan volhouden dat een organisatie die haar medewerkers bewust selecteert op een pro-life-visie, gefinancierd en deels bestuurd wordt door de VBOK en medisch onjuiste informatie verspreidt, onafhankelijk genoeg is om subsidie te ontvangen’, vervolgt Ellemeet haar betoog. ‘Een organisatie mag in dit land natuurlijk campagne voeren tegen abortus, maar niet als je gefinancierd wordt door de overheid.’ Ook Lilianne Ploumen (PvdA) maakt zich zorgen: ‘Ik zie een staatssecretaris die niet ondubbelzinnig afstand neemt van een instantie die met overheidssubsidie medisch nepnieuws verspreidt.’

De SGP beschouwt de kritiek op Siriz als een lastercampagne, laat Kees van der Staaij weten: ‘Abortusactivisten, soms vermomd in doktersjas, proberen Siriz op alle mogelijke manieren in een kwaad daglicht te stellen.’ Van der Staaij brengt het debat terug tot een ethische kernvraag: komt een organisatie die opkomt voor de waarde van het ongeboren leven in aanmerking voor financiering vanuit de overheid? Niet in dit geval, vindt Ellemeet. ‘Organisaties hebben altijd waarden, maar het mag niet zo zijn dat deze waarden haaks staan op het bieden van onafhankelijke keuzehulp.’

Op dit moment werkt het kabinet aan een reeks kwaliteitscriteria voor keuzehulpverlening voor vrouwen. Aangezien deze criteria nog niet eerder waren vastgesteld is dit zeker een aanvulling op het bestaande systeem, vinden Ellemeet en Ploumen. In een motie verzoeken zij het kabinet in de kwaliteitseisen op te nemen dat een organisatie die keuzehulp biedt aan ongewenst zwangere vrouwen niet bestuurlijk, financieel of rechtsmatig gebonden is aan organisaties die een anti-abortuslobby voeren. Daarnaast dienen zij een amendement in voor het instellen van een centraal informatiepunt voor vragen bij ongewenste zwangerschappen, naar Duits model. Ook Vera Bergkamp en Pia Dijkstra van D66 dienen een motie in die stelt dat de missie en doelstellingen van een organisatie niet van invloed mogen zijn op geboden keuzehulp.

Staatssecretaris Paul Blokhuis vat de visie van het kabinet als volgt samen: ‘Dat partijen vanuit verschillende missies of waarden werken, hoeft de kwaliteit niet in de weg te staan. Maar het moet wel helder zijn welke waarden een organisatie heeft. Deze waarden mogen nooit als doel worden gebruikt en mogen ook niet sturend zijn. Ik sluit niet uit dat organisaties op basis van kwaliteitscriteria die wij gaan opstellen op z’n minst hun manier van werken wel iets moeten aanpassen. Dat geldt ook voor Siriz.’


Op 30 oktober wordt er in de Tweede Kamer gestemd over de begroting VWS. Hierin zal ook duidelijk worden of de ingediende moties worden aangenomen.