Meest beschamend

Rabat - Uiteindelijk is Marokko door de knieën gegaan. Hongerstaakster Aminatou Haidar mocht terug naar huis, naar Laâyoun in de Westelijke Sahara. Ze hoefde haar excuses niet eens aan te bieden. Evenmin hoefde ze Mohammed VI als haar koning te erkennen. Zij die strijdt voor de onafhankelijkheid van de Westelijke Sahara, die ook wel de Saharaanse Gandhi wordt genoemd, mocht na een maand op het vliegveld van het Spaanse Lanzarote te hebben gebivakkeerd, in hongerstaking, gewoon terugkomen. Dat was vlak voor Kerst.
Half november was ze door Marokko op een vliegtuig gezet en naar Lanzarote gevlogen, omdat ze, terugkomend uit New York, een douanefiche niet correct had ingevuld. Ze had zoals gewoonlijk geweigerd ‘Marokko’ in te vullen bij het vakje 'woonplaats’. Stante pede, zonder enige vorm van proces, werd ze verbannen naar Lanzarote.
Een soort ontvoering was het eigenlijk, en dat bewees eens te meer waar Haidar nu al jarenlang tegen strijdt: dat de mensenrechten in de Westelijke Sahara door Marokko systematisch worden geschonden. Dat dit gebied alleen al daarom zijn onafhankelijkheid zou moeten krijgen. Marokko annexeerde het in 1975 en ziet het als zijn meest zuidelijke provincie. Officieel is de status van de Sahara nog onbepaald.
Naarmate de hongerstaking langer duurde en Aminatou Haidar zwakker werd, begonnen meer en meer mensen zich met haar geval te bemoeien. Vooral veel beroemde Spanjaarden schaarden zich achter haar. Ondertussen probeerden respectievelijk Spanje, de Europese Unie, Ban Ki-moon, de Franse president Sarkozy en Hillary Clinton Marokko in te laten zien dat het absoluut geen zin had van Haidar een martelaar te maken.
Maar de Marokkanen bleven maar schreeuwen dat hier sprake was van een 'Algerijns complot’ en noemden Haidar een 'mol’. Het schijnt dat vooral Clinton - in gesprek met Marokkaanse diplomaten - moeite heeft gehad haar woede te verbergen.
En toen mocht Haidar terugkeren - als een held. David had Goliath geveld. De affaire-Haidar gaat de Marokkaanse annalen in als de meest beschamende van 2009. Een ongelooflijke blunder die het land vooral internationaal veel schade heeft toegebracht. Afgezien nog van het gezichtsverlies: men was zo goed op weg, sinds een jaar of twee, met lobbyen voor een plan voor een steeds grotere 'autonomie’ voor de Westelijke Sahara. De bevrijdingsbeweging Polisario - die als onderhandelaar voor de Sahara optreedt - kon alleen maar blijven roepen dat men met niets minder dan onafhankelijkheid akkoord gaat. Het Marokkaanse plan kwam doorwrocht, serieus over. Men kreeg er internationaal steeds meer steun voor. Het is maar de vraag hoeveel daar nu nog van over is. Haidar heeft, wat pr betreft, met haar door Marokko uitgelokte hongerstaking meer voor de Sahara gedaan dan Polisario in de afgelopen twintig jaar.