Economie

Meneer de President

Hans Beerekamp speelde maandag in NRC Handelsblad Man van de Wereld. De kalme antwoorden van Herman Van Rompuy op de hijgerige vragen van Pieter Jan Hagens in Buitenhof demonstreerden eens te meer de hysterische mores van het Nederlandse journaille. Volgens Beerekamp valt naast een Belgische politicus ‘ineens op hoe dramatisch en overtrokken de toon van een Nederlandse ondervraging kan zijn’.

Ik heb slecht nieuws voor Beerekamp en al diegenen in mijn timeline die de loftrompet staken op Van Rompuy. Achter de façade van bescheidenheid schuilt namelijk een technocraat die een schokkende onwetendheid aan de dag legde over de ware staat van het Europese project. De man die het epitheton ‘grijze muis’ als geuzennaam koestert, zichzelf als 'oliemannetje’ ziet die de interactie tussen Merkel en Sarkozy moet smeren en het interview met nauw verholen zelfspot begon - 'ik ben de enige president die met 27 stemmen is verkozen’ - ontpopte zich gaande het gesprek namelijk meer en meer tot bewoner van een andere planeet.
Dan heb ik het niet over die verraderlijke zelfimportantie waar Meneer de President blijk van gaf toen hij zei dat hij blij was met de verlenging van zijn ambtstermijn omdat hij zíjn (sic!) taak nog niet had volbracht. En ook niet over zijn aanmatigende uitspraak op tweederde van het interview dat het zíjn routekaart was die de euro - toegegeven: met tegenzin en vaak zonder dat ze het door hadden - sinds het debacle van Deauville van oktober 2010 in veiligheid had geloodst.
Nee, dan bedoel ik zijn tot drie (!) keer toe herhaalde stelling dat 1,5 procentpunt afsnoepen van het Nederlandse begrotingstekort peanuts is omdat hij tussen 1993 en 1999 als minister van Begroting het Belgische begrotingstekort had weten terug te dringen van 7,5 tot 1,3 procent. Dus waar zeurde Nederland nou over? Als België het kon, dan toch zeker ook Nederland? Bovendien, afspraak was afspraak. Aan de slag dus. Waarom? Ter meerdere eer en glorie van de euro. Want als de euro viel, viel de Unie, en als de Unie viel, was de wereld een baken van hoop en voorspoed armer, dat in het licht van de uitdagingen waar wij voor staan onze enige kans op overleven is.
Alle stappen in deze redenering zijn discutabel, en het valt te betreuren dat Hagens - pace Beerekamps kritiek op Neerlands journalistieke agressie - de 'grijze muis’ niet wat harder heeft aangepakt. Want, Meneer de President, is het niet zo dat u deze indrukwekkende bezuinigingsoperatie alleen kon uitvoeren omdat de Belgische economie in diezelfde jaren imposante economische groeicijfers noteerde? Ik heb het nagekeken: tussen 1993 en 1999 groeide de Belgische economie met gemiddeld 2,5 procent. Budgettaire tekorten hebben de wonderbaarlijke gewoonte om als sneeuw voor de zon te smelten als de economie groeit: burgers verdienen meer, geven meer uit, bedrijven investeren, werklozen vinden werk, belastinginkomsten nemen toe, uitkeringen dalen - een kind kan de was doen.
Wanneer economieën krimpen, is tekortreductie echter een heel ander verhaal. Probeer de begroting maar eens sluitend te krijgen als werknemers hun baan verliezen, ouders meer moeten uitgeven voor kinderopvang, onroerend goed zijn waarde verliest, pensioenfondsen moeten afstempelen, consumenten hun bestedingen uitstellen, bedrijven hun investeringen opschorten en banken weigeren te lenen! In een recessie baren bezuinigingen alleen maar meer krimp, grotere tekorten en hogere schulden.
Daar komt bij dat tien jaar euro onderlinge afhankelijkheden heeft gecreëerd, die het lot van de één in hoge mate hebben verknoopt met dat van de ander. Als Spanje, Italië, Griekenland, Portugal en Ierland krimpen, heeft dat onherroepelijk consequenties voor de groeicijfers van Frankrijk, België en Nederland. En daarmee voor de huishoudboekjes van die overheden. Redeneert Meneer de President hier niet veel te veel als de oud-politicus van een kleine open economie, terwijl de eurozone een grote gesloten economie is?
Van Rompuy gaf er in Buitenhof geen enkele blijk van deze argumenten tegen het Heilige Bezuinigen serieus te nemen. Terwijl ze nu toch al zo'n twee jaar door prominenten als Krugman, Wolf, IMF en Standard & Poor’s worden verwoord. Dat is zeer verontrustend. Niet alleen omdat dit wel degelijk de eurozone om zeep dreigt te helpen en de Europese burgers een duistere toekomst in stuurt. Maar vooral omdat de Brusselse clique kennelijk niet snapt dat ze met dit hardvochtige bezuinigingsmasochisme het laatste restje democratische legitimiteit van het Europese project verbruikt. De euro was ooit bedoeld als middel voor grotere welvaart, maar is inmiddels een doel op zichzelf geworden waar alles voor moet wijken - zelfs de welvaart waar het ooit om te doen was.
Grieken, Portugezen, Ieren, Italianen en Spanjaarden weten er alles van. Die arme Nederlanders straks ook.