TELEVISIE

Merckx en Petrarca

Andere Tijden Sport

Vertederd vroeg een Hollandse tv-journalist ooit aan Eddie Merckx: ‘Hou je van duiven?’, want bij diens woonstee vlogen ze af en aan. ‘Jawel, vooral zoals mijn moeder ze maakt.’ Cultuurkloofje tussen Noord en Zuid. Merckx trad, samen met Petrarca, op in De magie van de Mont Ventoux, aflevering van Andere Tijden Sport. Niet alleen duifjessmuller, ook kannibaal, en daarom vond hij het verwerpelijk dat Armstrong de overwinning op die kale berg in 2000 aan Pantani liet. Die opvatting is strijdig met de wielercode dat de Gele God de zege schenkt aan een sterveling, maar juist de gebaren waarmee de sterke de zwakkere laat zegevieren (demonstratief achterwiel aanbieden, handje van ‘ga maar voorbij’, soms zelfs duwtje in de rug) komen mij als uiterste vernedering voor. Tv-commentatoren, kampioenen van vals sentiment, spreken dan van een prachtig gebaar. Armstrong is het sindsdien nooit gelukt op de ‘Moordenaar van de Provence’ te winnen, wat door Merckx en andere zegslieden in de documentaire gezien wordt als straf van de berg: die maakt zelf uit wie op zijn flanken sterft of zegeviert en Armstrongs hybris werd kennelijk bestraft.
Ja, wielrennen is rooms: nu eens de H. Maagd, dan het H. Kruis, dan een H. Berg, en soms een H. Bloedcentrifuge die de doorslag geeft. Berg als beul: een reeks renners die bijna of helemaal te gronde gingen passeerde de revue: Simpson natuurlijk, Kübler en jawel, Eddie zelf. Die won er, maar nog altijd zijn de beelden van zijn ademnood na de finish beangstigend. Grijnzend keek hij die aan. Ach, beetje moe was hij wel geweest maar dit was allemaal theater. Hij had geen zin in journalisten en door die act kon hij eerder naar zijn hotel om te recupereren. Jokkebrok: groot renner, kleine ziel.
Mooi gecomponeerde aflevering van Andere Tijden Sport trouwens, waarin archiefbeelden, getuigenissen, een demonstratie-beklimming door oud-winnaar Cantoux (lyrische landbouwer aan de voet van de Ventoux) wonderwel samenvloeiden en elkaar versterkten. Terwijl die reeks dit seizoen zo verrassend belazerd opende met Het gebroken hart van Nico Rijnders. Alleen de titel al onfris woordspelend, zowel refererend aan Rijnders’ hartkwaal als aan diens stukgelopen huwelijk. De inhoud navenant, geknipt voor de Story. Gelukkig wilden de tranen van de weduwe, door Nico’s familie als heks voorgesteld, niet komen. Tranen wel volop in de laatste aflevering van dit seizoen: Feyenoord en Fortuyn, die tegelijk bekroning van de reeks en revanche voor een zwakke start was.
Voor nog meer mannentranen moet u bij Holland Doc, De kleine oorlog van boer Kok zijn. Over de Koks te Hoogland, die weigerden zich uit te laten kopen voor Amersfoorts stadsuitbreiding en wier koeien dus grazen bij de nieuwbouw. Bedrijf dat door biologisch boeren niet voldoet aan wet- en regelgeving en continu overhoop ligt met instanties en individuele dienaren van de overheid die zwaar geschut inzetten. Asterix, maar dan niet lollig. Af en toe een compromis. Af en toe gerechtigheid in de vorm van erkenning voor de kwaliteit van hun melk, omgang met land en dieren, levenshouding. Maar uiteindelijk een deprimerend verhaal. Gefilmd in een lange reeks jaren vol onthutsende nieuwe ontwikkelingen. Op aanpak en opbouw valt een en ander af te dingen maar de waarde die de film als document heeft compenseert dat ruimschoots.

Huib Schoonhoven, Karen Kuiper en Kees Vlaanderen, De kleine oorlog van boer Kok. Holland Doc, Human. Donderdag 6 augustus, 22.40 uur, Nederland 2