Somaliërs ontvluchten Nederland

Met behoud van eigen cultuur en identiteit

Ooit waren ze immigranten in Nederland, nu zijn ze emigranten; de twintigduizend Somaliërs die in Groot-Brittannië verblijven met een Nederlands paspoort of verblijfsvergunning.

LEICESTER — Volgens onderzoek van gemeenteambtenaren in het Engelse Leicester moeten er op dit moment 23.000 Nederlandse Somaliërs in Groot-Brittannië verblijven. Het gaat om Somaliërs die een verblijfstitel in Nederland of zelfs de Nederlandse nationaliteit hebben. Volgens Jaawahir Dahir — afkomstig uit Den Haag, twee jaar geleden met haar gezin het Kanaal overgestoken en inmiddels werkzaam als maatschappelijk werkster in Leicester — zouden er alleen al in Leicester tussen de dertien- en veertienduizend Nederlandse Somaliërs wonen. In Birmingham wonen ongeveer zevenduizend Nederlandse Somaliërs. En dan zijn er nog drieduizend verspreid over steden als Londen, Sheffield, Cardiff en Bristol.

De Somaliërs zijn om verschillende redenen uit Nederland vertrokken. In Engeland zijn de kansen op werk en scholing beter dan in Nederland. Ook is het makkelijker om de eigen cultuur en identiteit te behouden. De Somaliërs wonen vaak bij elkaar in dezelfde wijken. In Leicester, Birmingham en Londen kun je met goed geluk Somaliërs in het Nederlands aanspreken en je hoeft je niet al te veel van de Britten en hun cultuur aan te trekken.

Mohammed Baashir is een van hen. Hij is drie jaar geleden vanuit Den Haag naar Engeland vertrokken en heeft sinds twee jaar een internetwinkel en belhuis in Oost-Londen. In Nederland werkte hij op een jaarcontract voor een stichting die vluchtelingen en migranten aan werk hielp. Hij kreeg de indruk dat werkgevers vonden dat hij zijn werk goed deed, maar hem niet in vaste dienst wilden nemen. Zijn wens was een eigen bedrijf. In Engeland is het eenvoudiger een eigen zaak te beginnen. Er zijn minder diploma’s en vergunningen vereist.

Na twee jaar is zijn financiële situatie nog altijd niet verbeterd, geeft hij toe. Het is sappelen, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. «Maar het geeft een voldaan gevoel om eigen baas te zijn en niet voortdurend te moeten voldoen aan de wensen en eisen van je meerderen», aldus Baashir. Na drie jaar Engeland heeft hij soms heimwee naar Nederland. En naar Somalië natuurlijk. De Nederlanders zijn veel gemakkelijker in de omgang dan de Britten. Nog altijd heeft hij geen echte Britse vrienden. Wellicht dat hij over een tijdje ook een zaak in Nederland begint, zodat hij op en neer kan pendelen.

Jaawahir Dahir moet ook toegeven dat ze financieel krapper zit dan toen ze in Nederland als maatschappelijk werkster bij de gemeente Den Haag in dienst was. Een vakantie in Nederland zit er dit jaar niet in. Ook de huisvesting is minder riant. Toch is ze nog altijd te spreken over de keuze voor Leicester, die ze drie jaar geleden met haar man maakte. De kinderen dreigden in Den Haag in razend tempo te vernederlandsen. Haar oudste dochter ging met een hoofddoek naar school, maar werd daarom genegeerd. «Dan besluit je toch maar dat ze zonder hoofddoek naar school moet. Hier in Leicester is dat geen enkel probleem, omdat er zoveel meisjes met een hoofddoek de straat opgaan.» Ze heeft het gevoel dat ze haar kinderen hier beter de Somalische identiteit kan bijbrengen dan in Nederland. Haar dochters klagen niettemin over Engeland en willen terug naar Nederland zodra ze hun opleiding hebben afgemaakt. «Dat kan ik accepteren. Maar dan heb ik toch het idee dat ik ze meer over hun achtergrond heb kunnen bijbrengen dan als ik in Nederland zou zijn gebleven», zegt Jaawahir Dahir.

De Britse overheid is danig geschrokken van de toestroom immigranten die naar Engeland komen. Niet alleen uit Nederland, ook uit andere landen van de Europese Unie maken vluchtelingen gebruik van de mogelijkheid op vrije vestiging binnen de EU. Bovendien heeft Groot-Brittannië nog steeds te maken met een groot aantal asielzoekers. Vanaf 8 januari dit jaar is daarom de Nationality, Immigration and Asylum Act 2002 van kracht, die verhindert dat inwoners van de EU aanspraak kunnen maken op huisvesting en sociale uitkeringen. De Joint Council for the Welfare of Immigrants is inmiddels een paar proefprocessen begonnen, omdat de wet volgens de raad in strijd is met Europese regelgeving.

Niet alle gemeenten passen de regels weliswaar even strikt toe. Maar volgens Jaawahir Dahir is er wel een duidelijke vermindering merkbaar van het aantal Nederlandse Somaliërs dat naar Engeland komt. Toch komen er nog altijd gezinnen uit Nederland aan. Hun situatie is vaak erbarmelijk. Ze verblijven veelal bij familie in te kleine huizen en hebben nauwelijks geld om rond te komen.

Voor de Nederlandse Somaliërs die al in Groot-Brittannië zijn, is dat echter zelden reden spijtoptant te worden. Er is slechts een handvol Somaliërs naar Nederland teruggekeerd, omdat het beloofde Engeland toch niet bracht wat ze hoopten.