Met de Merkel-pragmatiek is Duitsland weer een stapje liberaler

Berlijn – Eigenlijk ging het te snel, de beslissing over het homohuwelijk in Duitsland. Dat vinden niet alleen veel cdu-leden, maar ook de Duitse oppositiepartijen. Wekenlang klonk hun ergernis dat bondskanselier Angela Merkel zich laf uit de verkiezingsstrijd weghield, totdat de spd en de Groenen eindelijk een beladen onderwerp hadden gevonden om haar aan te vallen. Maar door een stemming erover toe te staan, wist Merkel ook uit het homohuwelijk de politieke angel te halen.

Duitsland is er zestien jaar later mee dan Nederland, maar wel eerder dan bijvoorbeeld Frankrijk. Het was het laatste grote liberale onderwerp waar de machtige cdu klassiek rechts bleef staan. Ook cdu-leider Merkel zelf had het huwelijk steeds tegengehouden.

Waarom schoof Merkel dit struikelblok binnen vier dagen nu ineens tóch opzij? Na twaalf Merkel-jaren zijn alle media het hier opvallend over eens: het is het gevolg van een typisch staaltje Merkel-tactiek. De afgelopen weken hadden alle mogelijke coalitiepartners – van de liberale fdp tot de linkse spd en de Groenen – het homohuwelijk als voorwaarde voor regeringsdeelname gemaakt. Merkel wil een ideologische verkiezingsstrijd vermijden en ook bij progressieve kiezers in de smaak blijven vallen.

Daarom zei ze vorige dinsdag volkomen onaangekondigd tijdens een openbaar interview met een damesblad dat bij dit thema wat haar betreft iedereen in de cdu ‘vanuit zijn eigen geweten’ mocht beslissen, zonder partijdwang. De spd verlangde diezelfde week nog een stemming in de Bondsdag, en op vrijdag stemde zelfs een kwart van de christen-democraten vóór.

Maar een eenduidig bewijs dat Merkel Duitsland nu ook op dit gebied wil moderniseren blijkt het niet te zijn. Want uitgerekend Merkel zelf stemde tegen: ‘Het huwelijk is voor man en vrouw’, zei ze. Verward hierover blijken vooral veel internationale media, die in Merkel al maanden de verdediger van de liberale waarden tegenover Trump zien, de mogelijke nieuwe ‘leider van de vrije wereld’.

Zou Merkel dan toch heimelijk conservatief zijn? De tactische verklaring wordt ook hierbij plausibeler gevonden, zoals onder meer in The Washington Post. Door zelf tegen te stemmen heeft Merkel haar éigen achterban, haar kiezers uit Beieren en andere christelijke regio’s, gerust willen stellen. Ze laat, kortom, heel merkeliaans alle deuren open. En zo is Merkel-Duitsland opnieuw een stuk liberaler geworden, opnieuw zonder veel ophef – en opnieuw weet niemand precies wat Merkel er zelf nu écht over denkt.