Volgens de overlevering zag de soldaat Pheidippides bij de Slag bij Marathon een Perzisch schip wegvaren, richting Athene. Bang dat ze valselijk daar de overwinning zouden claimen, rende hij naar de stad, riep: ‘We hebben gewonnen! We hebben gewonnen!’ en viel vervolgens dood neer. Volgens de opvattingen van de Griekse krijgersklasse was dit een uitmuntende dood.

Dit weekend was de marathon, zoals de traditie voorschrijft, het laatste onderdeel op het atletiekprogramma van de Olympische Spelen. Maar het was warm in Tokio, te warm. De wedstrijd werd dus honderden kilometers noordelijker gelopen, in Sapporo, op het eiland Hokkaido. Ook daar was het om zes uur ’s ochtends al zo’n 26 graden Celsius, met een hoge luchtvochtigheid. De atleten kregen ijszakjes ter verkoeling, maar opvallend veel deelnemers liepen hem niet uit, of startten helemaal niet. Het was simpelweg te warm. Eliud Kipchoge won uiteindelijk, in 2.08.37, vele minuten langzamer dan zijn eigen wereldrecord.

Meer dan ooit zie je deze zomer de acute gevolgen van de klimaatcrisis

De dag na de afsluiting van de Olympische Spelen verscheen het ipcc-rapport, en zelfs als je het niet kunt opbrengen de samenvatting te lezen, weet je wat erin staat. Code Rood, op vele fronten. We moeten onmiddellijk stoppen met de winning van olie, kolen en gas. Eurocommissaris Frans Timmermans, die over het klimaatbeleid gaat, gaf als eerste reactie dat het ‘niet te laat is het tij te keren, maar alleen als we nu daadkrachtig en gezamenlijk optreden’.

Natuurlijk moet je zeggen dat het niet te laat is, aan moedeloosheid heeft niemand iets, maar meer dan ooit zie je deze zomer de acute gevolgen van de klimaatcrisis. De overstromingen in Nederland, België en Duitsland, de recordwarmte in het Arctisch gebied, de bosbranden in Griekenland – delen van Marathon, de stad, moesten vorige week uit voorzorg ontruimd worden.

Grote sportevenementen hebben de gewoonte om onbedoeld maatschappelijke onderwerpen aan het licht te laten komen. Rasit Elibol schrijft (op pagina 10) hoe de gouden Sifan Hassan ineens speelbal werd in het inburgeringsdebat, zonder dat ze daar ooit om vroeg. Zomerse sportevenementen kunnen nog weleens een graadmeter worden van de klimaattoestand. In hittegolven – die steeds frequenter zullen worden – kun je fysiek geen marathon lopen, tenzij je net als Pheidippides wilt eindigen. De Olympische Zomerspelen in 2028 staan gepland voor Los Angeles, een stad die meer en meer door droogte en bosbranden wordt bedreigd.

Het volgende WK voetbal zal in Qatar zijn, en zal voor het eerst niet in de zomer plaatsvinden, maar in november en december. De finale is twee dagen voor kerst; anders kon het niet, was het zelfs in de met airconditioning uitgeruste voetbalstadions te warm. Toen dat besluit door de fifa werd genomen vond iedereen het een gotspe. Nu denk je: dat jaarlijkse ritme van sportwedstrijden op het heetste moment van het jaar zal niet vol te houden zijn, er komt een moment dat sporters zullen snakken naar de Olympische Herfstspelen. Hopelijk maakt dat eens te meer duidelijk hoe nodig de aanpassingen zijn die het ipcc voorschrijft.