#MeToo bereikt de Nobelprijzen

Stockholm‘I’m leaving the table, I’m out of the game.’ Leonard Cohen quotend verliet schrijver Klas Östergren stoeltje nummer elf van de achttien zetels in de Svenska Akademien, het respectabele instituut dat sinds 1900 elk jaar de Nobelprijs voor de literatuur uitreikt. Vlak daarna verlieten nog twee andere leden het prestigieuze gezelschap.

#MeToo heeft vijf maanden geleden de Svenska Akademien bereikt. In een onderzoeksverhaal van het dagblad Dagens Nyheter getuigden achttien vrouwen tegen Jean-Claude Arnault. Ze zijn door hem aangerand of verkracht. Arnault noemde zichzelf wel ‘het negentiende lid van de Svenska Akademien’ omdat hij getrouwd is met Katerina Frostesson, een van de leden. Samen gaven ze leiding aan een literair café dat door de Akademien werd gesteund en het misbruik door Arnault vond volgens de vrouwen vaak plaats in appartementen van de Akademien.

Vorige week vond de stemming plaats die een einde moest maken aan ‘de grootste crisis in de geschiedenis van de Svenska Akademien’. Acht leden stemden echter voor het aanblijven van Katerina Frostesson en zes tegen.

De laatste keer dat iemand uit het gezelschap is gezet, was in 1794. Dit lid werd ter dood veroordeeld vanwege landverraad. De benoeming vindt plaats voor het leven, benadrukken de voorstanders, dat is een eeuwenoude traditie. De drie uitgetreden stellen echter dat hier sprake is van vriendjespolitiek en dat de andere leden de daden van Arnault bagatelliseren. De zetels die ze verlaten hebben blijven leeg tot hun dood, dat is namelijk ook ‘een eeuwenoude traditie’.

Het openlijke conflict is uniek in de geschiedenis van het instituut. ‘Leden van de Akademien worden geacht een familie te zijn. Ze mogen niet scheiden en conflicten blijven geheim’, zei een uitgever in het nieuwsprogramma Agenda. Maar juist dat geheimzinnige beleid zijn de Zweden nu spuugzat. En ze maken zich zorgen: hoe kan zo’n ruziemakend gezelschap het met elkaar eens worden over een Nobelprijswinnaar? ‘De legitimiteit van het hele instituut staat op het spel’, zei een literatuurcriticus in hetzelfde tv-programma.

Het zal allemaal goed komen, stelde de Zweedse koning Carl Gustaf XVI zijn landgenoten gerust. Hoe? Daar had de beschermheer van de Akademien nog geen antwoord op. ‘Er wordt aan dit probleem gewerkt.’