Mexico zet dictator van bevriende mogendheid in de kelder

Mexico-Stad – Een beetje stiekem ging het wel. In het holst van de nacht vormden zo’n tweehonderd ME’ers een grote kring en verborgen achter hoge zwarte doeken hun werkzaamheden. De bedoeling was dat niemand het inpakken en verwijderen van het standbeeld zou filmen of fotograferen, om geen onnodige internationale wrijving te veroorzaken. Een kraan tilde het bronzen gevaarte op een vrachtwagen, die het snel vervoerde naar de kelders van het ministerie van Stadsontwikkeling in een verre buitenwijk.

Bijna even stiekem was de 3,5 meter hoge bronzen versie van Heidar Alijev een klein half jaar geleden gearriveerd op de toplocatie in Mexico-Stad. Wie? Alijev? Standbeelden van helden te over hier, maar van Alijev had geen Mexicaan gehoord. Omdat ook diens vaderland Azerbeidzjan niet echt bellen deed rinkelen, was er voor de zekerheid een enorme kaart van het land achter het beeld geplaatst. Niemand kon echt uitleggen wat de bronzen man in de leunstoel hier deed. Zeker was dat de ambassade van Azerbeidzjan vier miljoen euro betaalde voor de herinrichting van het parkje, aan de voornaamste avenue van Mexico-Stad, en het plaatsen van het beeld in het hart daarvan.

Het duurde dan ook even voor buurtbewoners gingen wroeten en verbazingwekkende informatie vonden. Heidar Alijev was de man die ruim dertig jaar lang met ijzeren hand Azerbeidzjan controleerde, eerst als communistisch dictator van de sovjetrepubliek, en later als ‘gekozen’ president. Een voormalige kgb-generaal die weinig op had met mensenrechten en die schatrijk werd dankzij allianties met de plaatselijk maffia’s.

In 1982 benoemde sovjetleider Andropov hem als lid van het Politburo, en tot eerste vice-voorzitter van de ministerraad van de Sovjet-Unie. In 1987 dwong Gorbatsjov hem tot aftreden wegens corruptie.

De val van het communisme maakte geen einde aan de almacht van Alijev. En toen hij in 2003 door ziekte gedwongen moest opstappen, benoemde hij zijn zoon Ilham als opvolger. Op zijn beurt wilde die graag de grootsheid van zijn vader uitdragen en zo bijdragen aan de vriendschap tussen de volken in Mexico en Azer­beidzjan.

Het bestuur van Mexico-Stad, dat graag een reputatie van modern, democratisch en ­progressief hooghoudt, kon de opgedoken informatie over Alijev niet negeren. Vandaar dat de bronzen dictator is afgevoerd naar een troosteloze kelder. De ambassadeur van Azerbeidzjan dreigde vergeefs dat de verwijdering gevolgen kan hebben voor de relaties tussen beide landen, want ‘het volk van Azerbeidzjan begrijpt die beslissing niet’. Nu stelt hij voor ergens anders in de stad een overdekte verblijfplaats voor het standbeeld te creëren onder de noemer Huis van Cultuur.