Miep brons

Ze verrichtte pionierswerk. Onder haar leiding werd de erotomane videohandel een gezellige familieaangelegenheid. ‘Natuurlijk zijn er mensen die mijn banden schadelijk vinden, maar die hebben een seksuele afwijking’, vindt Miep Brons.

IEDER LAND krijgt de sekssterren die het verdient. Amerika heeft Madonna, Italie heeft Cicciolina, Duitsland heeft Linda de Mol, Engeland heeft prins Charles en Nederland doet het met Miep Brons. Miep Brons heeft dan ook een oer-Nederlandse kijk op seks: zij maakt het vooral en in de eerste plaats gezellig. Zelfs de gevreesde ziekte aids krijgt bij Miep iets gezelligs: ‘Beter nu voeten wassen met sokken aan, dan straks met de dood in de schoenen staan’, zo luidt een van de aanstekelijke slogans waarmee Miep de videowaren van haar 'erotheken-keten’ aanprijst in een annonce in de Gaykrant.
In haar voloptueuze eentje heeft de nu 51-jarige, hoogblonde matrone uit Velp de gehele erotomane video-industrie uit het geniepige duister gehaald en er een gezellige familieaangelegenheid van gemaakt, compleet met keurmerken en aantrekkelijke kortingsregelingen. Bij Miep baadt de vaak zo misprezen mannelijke neiging tot voyeurisme in een zee van moederlijk begrip. 'Veel vrouwen moeten maar eens een beetje soepeler worden en dat zeg ik niet voor de handel’, verklaarde ze ooit. 'Het is stom als vrouwen hun kop in het zand steken en roepen: dat hebben wij niet nodig. Ze antwoorden al tevoren voor hem. De man is een voyeur, of een “ziener”, zoals Simon Vestdijk ooit schreef. Hij ziet iets meer dan er te zien is, dat komt voort uit zijn biologie, het voyeuristische. Ik ben ervoor dat dan maar lekker thuis te houden. En heb ik zin, dan kijk ik mee, anders laat ik hem. Ik vind het niet best dat vrouwen door die houding mannen die daar behoefte aan hebben, dwingen het stiekem ergens te gaan zien, in obscure bioscopen, geniepig. Zo krijgen ze schuldcomplexen over iets natuurlijks. En zo sluipt de leugen de relatie binnen.’
Dezelfde nuchtere kijk op de lagere lusten spreidt Miep Brons ten toon tijdens haar lange kruistocht in de media tegen de betuttelaars uit christelijke en feministische hoek, die haar eigenhandig opgebouwde Jumbo-erothekenimperium met de meest liederlijke verdachtmakingen en soms ook verfbommen attaqueren. Het was Miep die tijdens een Vijf uur-show van Viola Holt van (toen nog) Veronique die over de schadelijke invloed van porno ging, bisschop Henny Bomers de mond snoerde met de opmerking dat hij zijn mond moest houden. 'Want u heeft het nog nooit gedaan!’ aldus een oprecht verontwaardigde Miep. De bedremmelde tegenwerping van de bisschop dat hij 'heus wel wist wat er te koop was’ door regelmatige studie van in de pornowinkels uitgestalde waren ('om te zien wat er leeft onder de mensen’) deed hem weinig goed. Miep Brons had het hart van Nederland veroverd.
EEN WARE ZEGETOCHT volgde. EO-zedenmeester dominee Dorenbos was bij confrontatie met Miep in NCRV’s Rondom Tien ook geen partij met zijn gepreek over de schadelijke gevolgen van het bekijken van Mieps bandjes. 'Natuurlijk zijn er mensen die dat vinden, maar die hebben een seksuele afwijking’, verklaarde Miep. 'Gelukkig is 95 procent van de mensen normaal, die maakt zich niet druk over al dat gezeik over schadelijke effecten.’ Ze schopte het tot panellid van het populaire tv-quizprogramma Wie ben ik. De sectie bedrijfskunde van de Rotterdamse Erasmus-universiteit nodigde de onderneemster uit voor een gastcollege.
Mieps onstuitbare opmars kreeg even een kleine terugval toen de redactie van Jan Lenferinks Rur besloot een interview met haar 'wegens te vrijmoedig taalgebruik’ niet uit te zenden, maar dat bleek in tweede instantie vooral aan de talkhost zelf te liggen. Een gekwetste Miep in Het Parool: 'Het is niet uitgezonden omdat Jan zelf dermate stoned was dat hij geen weerwoord meer kon geven. In welk programma ik ook kom, ik zal nooit schuttingtaal gebruiken.’ De Rur-affaire had haar hoe dan ook enige averij toegebracht. Mieps vurige wens om een eigen tv-show te krijgen werd tot nu toe niet verwezenlijkt. De Hilversumse tv-bonzen waren gewaarschuwd.
MIEP GELOOFT HEILIG in haar werk, maar voor alles is ze ondernemer. Naar eigen zeggen zou ze zich evenzeer in haar element voelen in andere bedrijfssectoren, met uitzondering misschien van het slagersvak. 'Ik vind al dat vlees zo koud en bloederig, ik hou meer van warm vlees… Als ik twee ons bloedworst moest afsnijden, zou ik als de dood zijn dat mijn vingertoppen meegingen.’
Miep, telg uit een familie met achttien kinderen, zit al vanaf haar veertiende in de handel. Ze begon met het verkopen van lapjes en stofjes, en zette als bijverdienste permanentjes. Ze kwam als winkelbediende terecht in een van de textieldumpzaken van Loek Brons, met wie ze ondanks grote verschillen in achtergrond na zeven jaar een amoureuze relatie kreeg. Het echtpaar stond aan het hoofd van zo'n honderdzeventig vestigingen en twaalfhonderd personeelsleden tellend textielimperium.
In 1981 besloten de Bronsjes de onderneming te verkopen aan concurrent Zeeman. Miep: 'Na vierentwintig jaar hard werken hadden Loek en ik onze textielzaken van de hand gedaan. Ik dacht toen: we kopen een Rolls en de rest van ons leven toeren we heerlijk de wereld over. Drie maanden duurde dat. Toen waren we het spuugzat. In die periode huurde ik zo af en toe een videofilm. Overal waar ik kwam: hoge inschrijfgelden, lange wachttijden en meestal ontbrak net de film die ik wilde lenen. Miep, dat kan jij beter, dacht ik meteen.’
Loek was kunstgeschiedenis gaan studeren en stortte zich op de kunsthandel. Miep wilde iets bewijzen. 'Loek was mijn baas. Ik zette hem op een voetstuk en deed alles wat hij zei. Zijn wit was wit, zijn zwart was zwart. Als ik in mijn auto achter hem aan reed, volgde ik hem volslagen kritiekloos tot over het fietspad toe, blindelings. Ik wilde bewijzen dat ik niet de eeuwige tweede ben. Zo ben ik die videotheken begonnen. Ik wou laten zien dat ik het zelf kon, mijn eigen geld verdienen. Ik ben een feministisch voorbeeld. Ik snap niet dat ze zo tegen mij zijn.’
IN DE NIEUWE werkterreinen bleek het dynamische echtpaar weer uiterst slagvaardig. Drs. Loek toverde de echtelijke woning aan de statige Amsterdamse Apollolaan om tot een kunsttempel, waar werken van meesters als Pyke Koch en Willink grif van de hand gaan tijdens open dagen terwijl zijn liefhebbende echtgenote, gehuld in majesteitelijke gewaden, op verse aspergesoep en taarten trakteert.
Op haar terrein was Miep een al even eclatant succes. Haar geheim zat hem in de openheid waarmee te werk werd gegaan. Ze liet als eerste grote borden met de tekst 'Pornotheek’ op de zaken van haar Jumbo-keten aanbrengen (later omgedoopt in het zachtaardiger Erotheek). Zo haalde ze de branche uit het obscure klimaat waarin het zo lang was ondergedompeld. 'Weg met dat stiekeme gedoe’, zo luidde Miep’s credo (HP, 1989). Zelf mocht ze ook graag een filmpje bekijken met haar echtgenoot, al bekende ze er weleens bij in slaap te vallen. Onveranderlijk stond ze voor de kwaliteit van haar produkt. 'Het is allemaal veel smaakvoller geworden. Zeven a` acht jaar geleden hielden ze er gewoon hun sokken bij aan. Je zag vuile voeten, alles een beetje armoedig. En dan kijk je niet of zo'n kerel een leuke piemel heeft, dat leidt ontzettend af. En dat is meteen het verschil in seksbeleving tussen man en vrouw. De man kan het hoofd wegdenken en alleen de rest gebruiken. Hij hoeft ook geen relatie of een verhouding te hebben, het gaat alleen even om de spanning van het nieuwe. Wij vrouwen denken: is ie leuk, een beetje aardig? We zijn veel langer bezig met de acceptatie van het geheel. We knappen eerder af op vuile nagels, of als een kerel een onwijze onderbroek laat vallen. Dat is voor mannen totaal ondergeschikt.’
IN ACHT JAAR TIJD wist Miep de omzet te verviervoudigen. Daarna kwamen er zoveel kapers op de videokust dat de revenuen begonnen in te zakken, een ontwikkeling die Miep als rasonderneemster wist te overleven door marktspecialisatie: ze concentreerde zich op het subgenre van de homoseks. Bij iedere veertien films leverde ze een gratis condoom ('niet zo'n goedkoop zakkie hoor, maar goedgekeurd, getest, alles’). Zo groeide Miep ook nog eens uit tot heldin van de homobeweging. Cultuurgiganten als Gerard Jan Rijnders en Annie M.G. Schmidt bewierookten de betekenis van haar pionierswerk. Miep had de seksuele revolutie van de jaren zestig eigenhandig vervolmaakt, zo was de teneur. 'Nederland is de drempel over’, meende ze zelf. 'Om eerlijk te zijn: ik heb ze er ook wel over heen gesleurd.’