Economie

Mijn dochter

Ik maak me grote zorgen over mijn dochter. Nee, dank u, er is niets mis met haar. Ze is vijftien, zit in drie vwo, beheert een eigen modeblog, is wijs en stabiel, oftewel een prachtmeid. Nee, mijn zorgen betreffen Europa, de eurocrisis en haar toekomstige levensgeluk.

Als zij straks – na nog drie jaar middelbare school en vier jaar universiteit – de arbeidsmarkt betreedt, zal de crisis dan voorbij zijn? Zal er dan werk voor haar zijn? En wat voor werk? Wat voor arbeidscarrière kan zij verwachten? Is er überhaupt toekomst voor haar in Europa?

Steeds duidelijker begint het economische, politieke en morele failliet zich af te tekenen van de strategie die de Europese elite heeft gekozen om deze crisis te bestrijden. Kil en meedogenloos bezuinigen – daar komt het wel zo’n beetje op neer. Wat loze praat over hervormingen en groei daargelaten. Na tien jaar lang uiterst rekkelijk haar eigen monetaire convergentiecriteria te hebben toegepast, bestaat Brussel het om lidstaten plotseling, in het midden van de grootste financiële crisis sinds 1929, iedere budgettaire bewegingsruimte te ontzeggen.

Vanwaar dit monetaire reveil? Zogenaamd om het vertrouwen van de financiële markten niet te verliezen en de andere lidstaten op reddingskosten te jagen. In feite om schuldenaren te laten boeten voor hun lichtzinnigheid en een afschrikwekkend voorbeeld te stellen. Zo is de eurocrisis onder onze ogen verworden tot een nieuwtestamentische parabel waarin bord­kartonnen politici verstandig economisch beleid als ketters van de hand wijzen. Lees de pijnlijke reconstructie van de Griekse schuldonderhandelingen in de Wall Street Journal. Merkel tegen Papandreou: wie niet horen wil, moet voelen. Dit is geen crisismanagement door volwassenen; dit is een opvoedingsgesticht voor delinquente minderjarigen.

En dus glijdt op dit moment de ene na de andere lidstaat in recessie – negen van de zeventien om precies te zijn – en dreigt levensgroot het spook van depressie. Er is al veel over gezegd en geschreven – bezuinigingsfundamentalisten overtuig je nu eenmaal niet – maar snijden in overheids­uitgaven als gezinnen sparen voor een onzekere toekomst leidt toch echt tot krimp en dus grotere ellende. Lees het nieuwste boek van Paul Krugman, End This Depression Now!, als u me niet gelooft.

Maar ook van fundamentalisten mag je verwachten dat zij gevoelig zijn voor het rampzalige verhaal dat de Europese werkgelegenheidscijfers vertellen; het blijven ten slotte mensen. Volgens Eurostat zaten in maart dit jaar ruim zeventien miljoen eurolijers zonder werk. Dat is een werkloosheidspercentage van 10,9, het hoogste sinds 1997. Natuurlijk zijn er grote regionale verschillen. In Griekenland en Spanje bedroeg de werkloosheid 21 en 24 procent, terwijl in Nederland en Duitsland de werkloosheid 5 en 5,6 procent bedroeg. En natuurlijk lijdt niet iedereen er even zwaar onder: hoogopgeleiden minder dan laag­opgeleiden, autochtonen minder dan allochtonen.

Maar de echte schande van Brussel is de jeugdwerkloosheid. Momenteel zijn rond de vijf miljoen jongeren onder de 25 op zoek naar werk. In Griekenland en Spanje heeft de jeugdwerkloosheid de dramatische omvang van meer dan vijftig procent bereikt! Geen wonder dat pas afgestudeerden en masse deze landen verlaten en een goed heenkomen zoeken in Duitsland of voormalige wingewesten in Afrika en Latijns-Amerika. Maar ook in Portugal (36,1), Italië (35,9), Ierland (30,3), Frankrijk (21,8), Duitsland (7,9) en zelfs Nederland (8,2) is het de (allochtone) jeugd die de zwaarste klappen te verduren krijgt. Kortom (pun intended): bezuinigen werkt niet.

Bezuinigen is echter niet alleen slecht economisch beleid, het is politiek ook levensgevaarlijk. Als kind van de verloren generatie (‘No Future’) weet ik uit ervaring wat dit soort cijfers economisch en politiek betekenen. In steno: minder economische welvaart door lagere levensinkomsten en minder sociale rechten; en politieke radicalisering door verlies van vertrouwen in democratische instituties en politieke leiders. Om het eens scherp te formuleren: door jonge burgers op te offeren aan het in stand houden van het waanidee van monetaire unie baart de euro zijn eigen toekomstige doodgravers.

En daarmee zijn we aanbeland bij de grootste politieke paradox van de hele eurocrisis. Wat bedoeld was als kroon op het decennialange proces van Europese integratie, de euro, dreigt het Europese Sociale Model (gebreideld kapitalisme, politieke democratie en verheffende verzorgingsstaat) waar het allemaal om te doen was met kortzichtige bezuinigingen de nek om te draaien.

Waarom zouden kiezers Europa steunen als datzelfde Europa de waarden waar het voor zegt te staan – groei, stabiliteit en democratie – met voeten treedt? Wat is er over van de wenkende belofte van een dynamisch Europa in een onzekere wereld als de werkelijkheid van alledag er een is van krimp, grauwheid en machteloze woede?

Leg dat je dochter maar eens uit.