Mijnbouw en de Australische verkiezingen

Canberra – Oorverdovend was het rumoer in 2010 toen toenmalig Labor-premier Kevin Rudd voorstelde dertig procent belasting te heffen op opbrengsten uit Australië’s ‘mijnbouw-boom’. Mijngiganten en de conservatieve oppositie overschreeuwden elkaar met verhalen over hoeveel banen de belasting zou gaan kosten en hoe concurrentievervalsend de maatregel was.Labors verdediging was niet minder verhit. In de eerste versie van het voorstel droeg de belasting de wat toonderiaanse naam Resource Rent Super Profit Tax, ‘Superwinstgrondstofhuur­belasting’ en ze zou miljarden opleveren. Goed, van ‘huur’ was bij een niet-hernieuwbare grondstof als ijzererts of steenkool dan misschien niet direct sprake, maar het idee dat de bedrijven die Australië’s natuurlijke rijkdommen uitputten nationaal pacht zouden afdragen kreeg brede bijval. Tegen de tijd dat de belastingwet na veel gesteggel werd aangenomen waren de scherpe kantjes van het voorstel afgesnoept en was premier Rudd vervangen door zijn wat buigzamere partijgenoot Julia Gillard. ‘Superwinst’ verdween uit de naam van de belasting en in de compromissenmolen van de formatie in 2010 werd de drempel waarboven ze in werking trad flink opgeschroefd, tot 75 miljoen dollar. In juli 2012 werd de Minerals Resource Rent Tax van kracht en Swan presenteerde vorige week de resultaten van het eerste half jaar.

Van de verwachte één miljard dollar blijkt in de eerste zes maanden slechts 126 miljoen opgehaald. Niet omdat er minder mijnbouw heeft plaatsgehad in Australië of omdat de winsten niet aanzienlijk waren, maar omdat dankzij dalende grondstoffenprijzen weinig mijnbouwbedrijven de drempel van 75 miljoen winst overschreden. Prijsschieten voor de conservatieve oppositie die de belasting nooit wilde, maar nu alle gelegenheid heeft om zich vrolijk te maken over hoe ineffectief de maatregel was. Labor staat met lege handen: bij gebrek aan inkomsten is het herverdelingsdiscours hol en nu de belasting ook geen remmende werking heeft gehad op de ontwikkeling van de mijnbouw is er in het debat ook geen ruimte meer voor duurzaamheid. Hoe waardevol beide thema’s ook geweest waren in de Australische verkiezingsstrijd.