Kaapstad – Onze Uber-chauffeur woont in een zwarte township nabij Kaapstad, vertelt hij. Als we over vaccineren beginnen krijgt zijn stem iets wantrouwends. Nee, nee, zegt hij, geen vaccinatie voor hem. Hij weet niet goed hoe hij het moet zeggen, maar hij is bang is voor een teken op zijn voorhoofd. Een teken. Nummers, zegt hij, het getal van het beest, 666.

De Uber-chauffeur is niet alleen. Volgens een recente, representatieve steekproef staat bijna dertig procent van de volwassen Zuid-Afrikanen negatief tegenover een covid-vaccinatie. De meesten noemen de angst voor nevenverschijnselen als de hoofdreden. Verder zijn, zoals te verwachten, ouderen gretiger om de naald in hun arm te krijgen dan jongeren. En zij die voor hun nieuwsgaring vooral bij sociale media te rade gaan zijn super wantrouwig. Opvallender: binnen de sceptici is ruim 42 procent Afrikaanstalig, dat wil zeggen ‘wit’ of ‘kleurling’. Nergens wordt uitgelegd waarom juist die groep zich tegen vaccinatie verzet. Religie? Afkeer van de overheid? Hardegat?

De onderzoeksresultaten werden gepubliceerd kort voordat eindelijk een aanvang werd gemaakt met de grootschalige vaccinatie, te beginnen met de zestigplussers. Op 17 mei werden de eerste prikken uitgedeeld, met aartsbisschop Desmond Tutu (89) als een van de gelukkigen. De overheid hoopt in maart 2022 genoeg mensen te hebben gevaccineerd om het virus te doven. Dat wordt een race tegen de klok, want na maanden van relatieve rust lappen steeds meer mensen de richtlijnen aan hun laars en wordt er weer zorgeloos gefeest. De lang voorspelde derde golf dient zich nu aan – in verschillende provincies is die al een feit.

Chaos dreigt. Zuid-Afrika telt ongeveer een miljoen zorgverleners. Dit is een eenvoudig te lokaliseren groep, die bovendien de noodzaak van een vaccin onderkent. Zij konden zich vanaf 17 februari al laten inenten. Maar drie maanden later is pas de helft van hen gevaccineerd. Van de rest van de bevolking wordt nu verwacht dat ze zich registreren op een overheidswebsite. Dat veronderstelt dat de mensen een smartphone hebben en begrijpen hoe zo’n online registratie in zijn werk gaat. Niet eenvoudig als je in een krot of op het platteland woont. In sommige provincies zijn daarom speciale ‘toegangscentra’ ingericht, waar de mensen met raad en daad worden bijgestaan.

Het wordt een gigantische klus, die weer alle tegenstrijdigheden, ongelijkheden en incompetentie bloot zal leggen. En dan hebben we het nog niet gehad over de hamvraag: hoe overtuig je die miljoenen die niet geprikt willen worden?