Minimalistische wind

‘Kunst is kunst en slechts daarvan is kunst het doel’, dichtte de schrijver Herman Brusselmans eens in een Gentse variant op het l'art pour l'art-principe. De regel had als motto kunnen staan onder de titel Seamless (naadloos). De deelnemers aan de voor de vierde keer door De Appel georganiseerde opleiding voor jonge tentoonstellingmakers accepteren immers zonder slag of stoot het gegeven van de tentoonstellingsruimte als een smetteloze white cube vol kunstobjecten waarin iedere emotie lijkt uitgebannen. ‘Het einde van de twintigste eeuw’, schrijven de zes curatoren (Tobias Berger, Luca Cerizza, Tanja Elstgeest, Karen Jones, Yukie Kamiya en Martijn Verhoeven), ‘is een periode waarin tijd, ruimte, snelheid en beweging andere betekenis krijgen door geavanceerde communicatietechnologieën en beeld- en geluidmanipulaties. We kunnen virtueel reizen, bewegingsloos, en draaien als het ware rond in een gesloten circuit, een continue loop. Objecten om ons heen lijken hun diepere betekenis te verliezen, het is de kunstmatige, perfecte buitenkant die telt.’

Horen wij hier de dreigende stemmen van postmoderne hogepriesters als Paul Virilio, William Burroughs en William Gibson? Is hier sprake van verkeerd begrepen filosofie? Hebben objecten werkelijk een ‘diepere betekenis’ of zijn ze sowieso qualitate qua niet meer dan kunstmatige buitenkant?
Schier heideggeriaanse vragen doemen op binnen de bescheiden ruimte van een A4-persbericht, typisch des Appels. Maar genoeg gedold met wurgende filosofische achtergrondinformatie, over naar de in de tentoonstellingruimten van De Appel verzamelde kunstobjecten.
Die zijn technisch hoogstaand uitgevoerd, glad, clean, wit, grijs of gekleurd en perfect afgewerkt. Geen emotie, geen humor, geen poging de kunst te bevrijden van haar 'gevangenschap’ en 'isolement’ binnen de tentoonstellingsruimte. En dat is heel verfrissend, zelf letterlijk: aan alle plafonds van de tentoonstellingszalen zijn grote ventilatoren opgehangen die brommend en snorrend Appel-lucht in beweging brengen (Olafur Eliasson, Your Windless Arrangement, 1997). Maar saai is deze tentoonstelling ook - echt wel! We zien onder meer: tulpen in een bak op het dakterras, vloeistofdia’s met tekst, twee op de vloer geplaatste diaprojectoren zonder dia’s die een smalle streep licht langs de onderkant van een deur projecteren (zeg maar wat ze noemen een installatie) en een video van een in een zilveren space outfit gestoken Japans meisje dat een gladde steen in haar handen ronddraait en zachtjes een liedje zingt tegen de achtergrond van een vlieghavenvertrekhal (Mariko Mori, Miko no Inori, 1996).
Vrij minimalistisch werk waarvan de diepere betekenis inderdaad onduidelijk is. Seamless biedt dan ook geen verhelderend inzicht maar is eerder de 'signalering van een veranderend bewustzijn’. Met andere woorden: waarheen leidt de weg in kunstenland? We weten het (nog) niet, we zouden het wel willen weten maar Seamless geeft geen overtuigend antwoord. En dat is weer geheel zoals het de kunst betaamt: vragen oproepen in plaats van beantwoorden.
Bij het verlaten van De Appel nemen we ter dagsluiting nog even een curatorial statement mee: 'De werken in de tentoonstelling zijn ambigu en vervreemdend, ritme is zo goed als afwezig.’ Deze regel blijkt spannender dan drie verdiepingen Appel-kunst bij elkaar. Een naadloze huivering van poëtisch genot trekt over de door Olafur Eliassons ventilatorenwind onderkoelde rug.

  • Lezing van kunsthistoricus Frank Reijnders over de schilder Francis Picabia, voorloper van wat sinds de jaren tachtig postmodernisme heet: het onbekommerd citeren van beeldtalen en kunststijlen. Stijlloos: Hedendaagse kunst in het licht van Picabia, donderdag 23 april in Aula Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam, 20.00 uur, Ÿ 10,-.
  • Hotel Winston organiseert In Transit en 'focust op het gegeven van een hotel als een in verandering gedrenkte plek’. Daarom: 'visuele reizen’ door negen kunstenaars waaronder Floor van Keulen, Erwin Driessens en Roos Heemskerk. Tot 1 mei dagelijks in Hotel Winston, Warmoesstraat 123-129 Amsterdam, open: dagelijks.
  • Bergbeklimmen en kunstenaarschap vertonen overeenkomst, vinden Norman Beierle en Marnix van Welie. De passie die nodig is om nieuwe paden te banen door bergwand of kunstlandschap valt immers nauwelijks uit te leggen. Vandaar de installatie Neue Bergfahrten in Kunstruimte Kampen, Engelenbergplantsoen 5a, Kampen, t/m 3 mei donderdag t/m zondag van 13.30 tot 17.30 uur.