Film: ‘Untouchable’

Miss Deep Freeze

Untouchable, regie Ursula Macfarlane. Los Angeles, 1989, Harvey en Bob Weinstein © REX-©Shutterstock

De meerwaarde van deze documentaire over de opkomst en val van filmmogol Harvey Weinstein ligt in de wijze waarop duidelijk wordt dat ‘Hollywood’, het systeem van geld, entertainment en eindeloze mogelijkheden, hem geen strobreed in de weg legde. Voor hem draaide alles om ‘meer’ – het ging om macht, macht en nog eens macht en dat lag voor het oprapen. Toen de eerste fluisteringen van misbruik naar buiten kwamen, zei hij: ‘Ik ben blij dat ik de sheriff ben van deze fucking shit-ass town.’

Toen Weinsteins bedrijf Miramax in 1993 werd overgenomen door Disney, bevond de producent zich aan de top. Vrijwel eigenhandig heeft Weinstein de revolutie van de onafhankelijke cinema ontketend, hoewel de titels van ‘zijn’ films die rond begin jaren negentig wereldwijd kassucces behaalden, omineuze voortekens waren: Scandal, Sex, Lies, and Videotape en Tie Me Up! Tie Me Down! En uiteindelijk: The Crying Game. De overname door Disney maakte het voor Weinstein nóg makkelijker. Zoals iemand in de documentaire zegt dat hij nu met het geld van anderen kon ‘gokken’. En het wás ‘kassa’, elke keer weer ook bij de Oscar-uitreiking, waar acteurs in films als The English Patient en Shakespeare in Love hem met tranen in de ogen, het gouden beeldje in hun handen vastgeklemd, bedankten voor de kans.

In Untouchable gebruikt de Britse documentairemaker Ursula Macfarlane beelden van glimmende Amerikaanse steden om het punt te maken dat ongebreidelde vooruitgang en het vergaren van macht uitmonden in een tragedie. Het idee dat ‘het systeem’ verantwoordelijk is voor iemand als Weinstein vormt de rode draad. Bob en zijn broer Harvey die klein begonnen en later mogols werden; regisseurs die draaiden voor een appel en een ei en die een slimme producent en distributeur nodig hadden om hun werk in de markt neer te zetten (Steven Soderbergh, Quentin Tarantino); en uiteindelijk de actrices die ingingen op Weinsteins uitnodigingen voor ‘werkafspraken’ in hotelkamers, omdat ze dachten dat je dat nu eenmaal doet, immers, iedereen kent het verhaal over de manier waarop Kim Novak, ster van onder meer Vertigo, in de jaren vijftig werd ontdekt: ze werkte als Miss Deep Freeze in dienst van een ijskastenfabrikant toen een agent haar toevallig opmerkte.

Het verhaal eindigt met de ‘sheriff’ in de ‘boeien geslagen’ in de rechtszaal. Hij ziet er verschrikkelijk uit, een monster met ongeschoren, dikke wangen, kleine, nerveus heen en weer bewegende ogen die – ongelooflijk – arrogantie en verzet uitstralen. Wederom is het allemaal onthutsend om te aanschouwen. Vooral sterk is dat Macfarlane het thema van de val van Weinstein combineert met de persoonlijke verhalen van zijn slachtoffers. De actrices die hij misbruikte komen uitgebreid aan het woord. Het gaat in eerste instantie om hun trauma, maar de focus ligt evenzeer op de onderliggende redenen, op een heel systeem dat ‘Harvey Weinstein’ mogelijk maakte, van bange mannen in dienst van Miramax die de grote baas tevreden wilden houden tot supersterren die hun hele carrière danken aan de man die vrouwen, alle vrouwen, als voetveeg zag.


Te zien vanaf 20 juni