Moddermensen

Over oorlog is in de loop der jaren het een en ander geschreven, de Tweede Wereld- bijvoorbeeld. Nooit echter werden de beklemming, de goorheid, de angst en het afgrijzen van De Oorlog zo verbeeld als door Louis-Ferdinand Céline (zei de recensent die nooit een oorlog had meegemaakt). Niks romantiseren. Niks interessante verhaallijntjes die oud-Griekse mythen verbinden met moderne barbarij. Niks familiedrama’s in Neerlands polders. Maar: aan het front. In de modder. De wereld brandt. Boven je hoofd grommen bommenwerpers voorbij. Niemand is te vertrouwen. Vriendschap bestaat niet. Mensen zijn varkens. Mensen zijn minder dan varkens, want voortgedreven door hun laagste driften: het overlevingsinstinct.

Oorlog is leven op instinct. En dat levert weinig moois op. Wel veel lelijks. Fascisten zijn ook mensen. Want net zo barbaars als alle anderen: levend op instinct. En onder alle instincten: de angst. De angst om te sterven. Om te leven. Om te doden. De angst voor de modder. Voor de volgende bom, die precies op jouw kop zal donderen.
Mensen zijn vuil. Ze maken kapot. Ze maken andere mensen kapot. En waarom weet niemand. Heel misschien is Céline in de buurt gekomen van een verklaring. Misschien begreep Céline de goorheid, het verraad, de lafheid, de angst.
‘Zo werkte ik wel twintig patiënten af, van de ene bank naar de andere… van de ene spoorbaan naar de andere… en in de restauratie!… stuk lastiger daar, te veel gezang!… niet alleen ouwe mensen, de burgers en militairen moesten ook… de piano hield maar niet op… Lili Marleen ook niet!… de treinen buiten ook niet… ook de draaimolen in de lucht niet, die ronkende Vliegende Forten… Londen München… Dresden… al die Gallische flauwekul, doodsbang dat de hemel naar beneden komt!… of iedereen daar lak aan heeft!… de voederbak, onze Godin! Schijt aan de hemel! Die militaire grootmoeders!… mijn zwangere vrouwen ook! Koket dat ze eruitzagen!…’
In de modder kronkelen mannen. Hun darmen hangen eruit. Uit hun mond gulpt bloed, dat zich mengt met de donkere aarde. Het stroomt van de regen. Overal liggen mensen te kreperen. Dat is de schuld van andere mensen. Lees Céline maar. Zijn 'Duitse trilogie’ bestaat uit Noord, Rigodon en Van het ene slot naar het andere.