Mode moet (6)

Vorige keer legde ik uit dat de fundamenten van succes gevormd worden door conservatieve standpunten. Bekijk degeen die succes heeft en je zult zien dat die zich baseert op standpunten, argumenten, vooroordelen van lang geleden.

Gerard Reve is een succesvol auteur - zijn literaire opvattingen stammen uit de negentiende eeuw. Frits Bolkestein, de flippo van onze parlementaire democratie, is een populair politicus - over zijn standpunten hoeven we het niet eens te hebben. Henny Huisman is een populaire televisiepresentator - hij heeft niets anders gedaan dan de schuifdeuren van de jaren vijftig verplaatsen naar Aalsmeer.
Als we dit weten, kunnen we bepaalde denkfouten voorkomen. Bijvoorbeeld dat deze gedachte omkeerbaar is: adapteer behoudende standpunten en je hebt vanzelf succes. Was dat maar zo, dan schreef ik dit niet op. Wanneer iets succesvol wordt, weet alleen God en het reclamebureau. Beide instellingen deugen niet.
Wanneer iets niet succesvol is (kranten, bedrijven, politieke stromingen), dan hoor je vaak dat mensen verandering willen. ‘Verandering’ is een lege map die gevuld moet worden. Vaak merk je dat verandering alleen het doel is. Dat is dus fout.
Maar wat nog veel fouter is, is dat je merkt dat mensen willen veranderen volgens een succesformule van een ander. Men neemt dan alleen datgene over wat men van de ander beter vindt en bouwt daarmee weer een nieuwe conservatieve pijler - die weliswaar tot verandering leidt, maar zelden tot succes, want wil je werkelijk veranderen, dan zul je alles precies moeten kopieren. Je ziet het vaak bij kranten en televisieprogramma’s die niet succesvol zijn. Men kopieert dan onderdelen en hoopt dat dat succes zal genereren. Fout! Wil je werkelijk succes hebben, dat moet je per definitie alles imiteren van de ander.
Wil je daarnaast nog meer succes hebben dan de ander, dan zul je datgene wat je imiteert beter moeten uitwerken dan de ander. Hoe je dat dan doet? Dat weet niemand precies.
Is het werkelijk zo simpel? Ja.
Hoe zit het nu met de verhouding tussen verandering en succes? Eerst het verschil. Succes is een meetbaar eindresultaat. Verandering is een proces. Dit wordt vaak door elkaar gehaald. Hoe vaak hoor je niet: 'We hebben ons bedrijf totaal veranderd. We hebben de krant totaal veranderd, we hebben ons programma totaal veranderd.’ Dat zegt helemaal niets. Als je een willekeurige handeling verandert in een bedrijf, is het bedrijf al totaal veranderd. Maar verandering leidt niet noodzakelijkerwijs tot succes.
Wel is het zo dat wanneer je geen succes hebt, je zult moeten veranderen. Maar hoe? De mode volgen is wel het slechtste wat je kunt doen - en toch wordt dat het meeste gedaan. Het helpt misschien wel iets, maar het is niet goed. Het heeft altijd een verlies tot gevolg.
De beste metafoor is in dit geval het huwelijk. Eerst verleid je iemand: iedereen is opgewonden en vol verwachting. Dan ga je trouwen en maak je kinderen. Vervolgens zie je je produkt aan alle kanten mislukken: je vrouw wil je niet meer en je kinderen wonen in de goot. Er moet een verandering plaatsvinden. Maar welke is de beste? Een modieuze lat-relatie beginnen met je vrouw? Lid worden van een New Age-groep? Nog een kind maken? Het is in zo'n geval veel beter een analyse te maken van de fouten en een nieuwe relatie te beginnen.
Bij een van de omroepen werd laatst aan een collega van mij gevraagd: 'Zou jij in het nieuwe seizoen op onze zender een Theo van Gogh-achtig programma willen maken?’ 'Nee’, zei mijn collega. Zo'n omroep heeft geen toekomst.
Zoals de sociaal-democratie ook geen toekomst heeft door steeds maar nieuwe aanpassingen. Volgende week behandelen we het onderwerp Mode en Nieuws.