Dos Santos © Victor Duarte

Vanuit een oud pakhuis in de South Side, een beruchte wijk van Chicago, biedt het eigenzinnige muzieklabel International Anthem onderdak aan een bont gezelschap muzikale vrijdenkers waaronder Jeff Parker, Ben LaMar Gay en Jaimie Branch. Noem het jazz, maar dat is een jas die de meesten van hen te strak om het lijf zit. Jazz is de oorsprong, niet noodzakelijkerwijs de eindbestemming.

De Spaanstalige band Dos Santos is een vreemde eend in de bijt op International Anthem. Jazz lijkt een verre gedachte. Hun platen zijn quilts waar een verscheidenheid van Latijns-Amerikaanse genres zorgvuldig in elkaar is gestikt. De cumbia, salsa, huapango, batá, surf en psychedelica buitelen over elkaar heen of vloeien geleidelijk in elkaar over. Dat kan rampzalig uitpakken, maar het album City of Mirrors levert enkele parels op die het een bijna-heel-erg-goede plaat maken. A Shot in the Dark is een liefdevol huwelijk tussen de dromerige Mexicaanse huapango-zangmelodieën van Alex Chávez en de Cubaanse batá-trommels. En het fluwelen Glorieta en het sfinxachtige Soledad zijn doordesemd van fijnzinnige Colombiaanse cumbia.

City of Mirrors vertelt het verhaal van de latino in de Verenigde Staten, een kroniek van de ontheemde in een wreed land met een inhumaan grensbeleid waar men nog enkel vanuit de onderbuik lijkt te kunnen spreken. Op de titelsong bezingt Cháves het lot van Puerto Rico – de straten staan blank, volledige woonblokken zijn als souffleetjes in elkaar gezakt – een stukje vergeten Amerikaans grondgebied geteisterd door moeder natuur. Ontheemd. Dos Santos is vennoot in dat verhaal. De bandleden zijn getogen in Chicago, maar hun wortels liggen in onder meer in Mexico, Puerto Rico en Panama.

Ontheemding is veel Zuid-Amerikaanse muziek eigen. Salsa werd geboren in de Cariben, maar kwam tot wasdom op de straten van New York. Reggaeton werd verwekt door Jamaicaanse arbeiders die in Panama het kanaal uitgroeven, maar de populairste reggaetoneros komen uit Puerto Rico. Migratie stuwt de muziek voort en de muziek verankert op zijn beurt de identiteit van de nieuweling in een nieuw land. Op City of Mirrors trekt Dos Santos een stippellijntje om hun eigen spiegelbeeld en stelt de vraag wat het betekent om vandaag de dag een latino te zijn in de Verenigde Staten.

Jaren voordat International Anthem zijn intrek had genomen in de South Side zag een groep vooruitstrevende jazzmuzikanten met argusogen toe hoe rock-’n-roll in rap tempo terrein won ten koste van jazz. Het publiek werd onverschillig. De vraag nam af. Ter behoud en bevordering van zwarte improvisatiemuziek bundelde de groep onder leiding van pianist Muhal Richard Abrams de krachten in de Association for the Advancement of Creative Musicians. Deze legendarische non-profit zou de bakermat worden van de meest innovatieve zwarte muziek van de jaren zestig en zeventig.

Het label International Anthem staat op de schouders van deze reuzen. De idealen zijn onveranderd. De band Dos Santos beoogt met hun kruisbestuivingen eigenlijk hetzelfde. Het is muziek ter behoud en bevordering van latino-cultuur in de Verenigde Staten. Zo bekeken is Dos Santos een Chicago-band pur sang.

Dos Santos, City of Mirrors