Film: ‘Ad Astra’ & ‘Proxima’

Moeder tussen de sterren

Eva Green als moeder Sarah en Zélie Boulant als dochter Stella in de film Proxima © Cherry Pickers Filmdistributie

Twee films over ouders die astronaut én respectievelijk vader en moeder zijn, confronteren ons met strikte grenzen van identiteit. In Ad Astra (2019) zoekt de hoofdpersoon Roy McBride (Brad Pitt) naar zijn verdwenen vader in de ruimte, en in het nieuwe Proxima worstelt Sarah met de vraag hoe haar dochtertje zal reageren, en hoe zij allebei het gemis moeten hanteren, wanneer ze een jarenlange reis naar Mars onderneemt. De eerste film gaat over de afwezige vader, in de tweede doet de moeder er alles aan om aanwezig – en om zoals de titel aanduidt ondanks alles dichtbij – te blijven. Als vader ben je afzijdig en afwezig, als moeder ben je betrokken en aanwezig – een middenweg is er niet.

Proxima is een film over gevoel, in het geluidsdesign vormgegeven door veteraan-componist Ryuichi Sakamoto, bijvoorbeeld met het nummer ‘Launch’, dat juist gevoelens van berusting en nabijheid oproept. Het vertelperspectief is consequent dat van Sarah. In deze rol schittert Eva Green, een acteur met een duistere uitstraling die desondanks kwetsbaarheid suggereert. Dat laatste maakt het mogelijk dat wij kunnen voelen wat zij voelt, vooral haar wanhoop en angst over het feit dat haar dochtertje Stella niet zonder haar kan wanneer ze eenmaal weg is.

Samen met haar collega’s, onder wie de missieleider (Matt Dillon), bereidt Sarah zich in het Russische Star City voor op de lange reis naar Mars. De mannelijke teamleden tonen geen wantrouwen jegens haar, hoewel de opmerking ‘Ik heb gehoord dat Franse vrouwen uitstekend kunnen koken’ voorbijkomt. Fysiek is het zwaar voor haar. Ze krijgt een wond aan haar been die maar niet wil genezen. De kwetsuur zit evenwel in haar ziel: ze is moeder, wat moet ze tussen de sterren?

Uiteindelijk gaat Sarah de ruimte in terwijl haar dochtertje op aarde achterblijft. Maar een werkelijk prachtige scène van een kudde rennende paarden, met opvallend in het midden een merrie en een veulen, toont aan dat moeder en dochter nu dichter bij elkaar zijn dan ooit tevoren.

Op dezelfde manier raken scènes in Ad Astra mij waarin de ouder wordende astronaut McBride niet alleen worstelt met zijn eigen sterfelijkheid, maar vooral met het verlangen naar een vader die afwezig was. Het is bijna alsof de Franse regisseur Alice Winocour op deze verhaallijn voortbouwt: waar de vader mislukt in Ad Astra, daar slaagt de moeder in in Proxima. Maar juist dit maakt de films, allebei uitstekend, frustrerend om naar te kijken: je kunt als man en astronaut kennelijk geen ‘vrouwelijke’ vader zijn en als vrouw en astronaut geen ‘mannelijke’ moeder.

Ten slotte, in Proxima is het moeilijk te geloven dat deze Sarah een weergaloze astronaut zal zijn. Daarvoor oogt ze fysiek te fragiel. Daar staat tegenover dat de sterke McBride in Ad Astra in alles de fabuleuze ruimteman lijkt, maar mentaal op het randje van de afgrond staat, wat precies is waar zijn vermiste vader mee kampte. De tragiek van de personages ligt in de constatering dat de grenzen van gender en ouderschap in beide verhalen dichtgemetseld zijn.


Te zien vanaf 11 juni