Moeten we ons voorbereiden op ‘the Singularity’?

In de nabije toekomst smelten mens en computer samen en vormen ze een superintelligente bestaansvorm, zo denken techno-optimisten. In De Groene van deze week duiken Casper Thomas en Joe van der Meulen in de Singularity-beweging. Is die catastrofaal of verlossend?

Medium singu1

In 1955 moest de mens voor het eerst zijn meerdere erkennen in een robot. In dat jaar verloor de Amerikaan Arthur Samuel, onderzoeker bij ibm, een potje dammen van een computer die hij zelf had geprogrammeerd. Nog nooit eerder was het gelukt om kunstmatige intelligentie te bouwen die de maker ervan overtrof.

Sindsdien is de lijst van spellen waarbij een digitale tegenstander de mens van het bord veegt flink langer geworden. Dit lijkt misschien triviaal. Ook als machines spelletjes winnen van mensen gaat het leven door. Maar dát de mens een computer kan maken die slimmer is dan hijzelf heeft op den duur grote gevolgen. De ontwikkeling van kunstmatige intelligentie gaat steeds sneller en daarmee nadert het moment dat het digitale brein het biologische brein op alle fronten inhaalt.

‘Singularity’, zo wordt het unieke moment genoemd waarop machines de menselijke intelligentie voorbijstreven. Vanaf dan is de computer niet meer gebonden aan de beperkingen van wat een mens kan bedenken. Een slimme computer kan een nog slimmere computer uitvinden die een nog weer intelligentere machine voortbrengt. De gevolgen van deze ‘intelligentie-explosie’ zijn, afhankelijk van hoe je ertegenaan kijkt, catastrofaal of verlossend. Volgens sommige voorspellers vaagt singularity het menselijk ras volledig weg, volgens anderen versmelt de mens met de technologie waardoor we dingen kunnen doen die ons voorstellingsvermogen nu nog te boven gaan. In de fraaiste versie van deze techno-utopie komt er een einde aan de beperkingen die het leven nu onaangenaam maken. Ziekte, dood en een eindige hoeveelheid tijd zijn passé als mens en machine één worden.

Mensen zullen de biologie overwinnen door hun cellen te laten repareren door nano­robots

Inmiddels groeit de schare die ervan overtuigd is dat singularity inderdaad de onvermijdelijke lotsbestemming van de mensheid is. Of beter: van het universum. Want is singularity eenmaal daar, dan vormt het zonnestelsel geen begrenzing meer voor de reikwijdte van de mens. Vooruitgang, zo geloven singularity-adepten, is straks in principe oneindig en enkel beperkt door de snelheid waarmee het universum zich uitbreidt.

Dat singularity een plaats heeft gekregen in het denken over de toekomst is vooral te danken aan Raymond Kurzweil, uitvinder, techno-goeroe en hoofd ontwikkeling bij Google. In The Singularity Is Near zet Kurzweil uiteen wat de versnelling en convergentie van technologische ontwikkeling allemaal mogelijk maken. Om de technologische toekomst nog enigszins tastbaar te maken doorspekt Kurzweil zijn betoog met voorbeelden die de doorsnee lezer enthousiast moeten maken. Zo voert hij Harry Potter op. Alles wat deze tovenaarsleerling doet dat we nu nog ‘magie’ noemen, wordt mogelijk in de mens-machine-beschaving, van teruggaan in de tijd tot mensen omtoveren in andere dingen. Wie worstelt met een uitgebluste relatie heeft ook geluk: dankzij virtual reality kunnen mensen straks een ander lichaam op hun partner projecteren.

Moeten we ons voorbereiden op ‘the Singularity’? Wat zijn dan de risico’s? Lees het hele verhaal deze week in De Groene Amsterdammer.

Nog geen abonnee en dus geen toegang? U leest De Groene digitaal al vanaf 4,95 voor één week. ‘Disneyland zonder kinderen’ is uiteraard ook te lezen via Blendle.

Beeld: Dick Tuinder