‘Mond houden zei ik!’ roept de Spaanse rechter

Barcelona – ‘Kop dicht!’ schreeuwt de rechter. ‘Als ik gisteren een geweer had gehad, had je hier vandaag met verband om je kop in de zaal gezeten. Wat een opdonder had ik je met de kolf gegeven!’ Aan het woord is dus niet een of andere maffiabaas, maar de Spaanse opperrechter Félix Alfonso Guevara. Zijn dreigement is gericht tegen een verdachte. Ook in Spanje wil dat zeggen: iemand die vooralsnog onschuldig is.

Het incident is van enkele jaren geleden. Maar vandaag, op de eerste zittingsdag van de rechtszaak over de jihadistische aanslagen van augustus 2017 in Barcelona en Cambrils, maakt rechtbankvoorzitter Guevara zijn reputatie opnieuw helemaal waar. Wie die reputatie nog niet kende, komt er snel achter. Als Guevara – zoon en kleinzoon van rechters uit het Franco-regime – zijn toga aantrekt, kunnen verdachten, aanklagers, advocaten en zelfs getuigen en slachtoffers rekenen op een onbeschofte behandeling.

Autoritair, onbuigzaam en soms vol sarcasme heerst hij met ijzeren hand in de rechtszaal van het Nationale Hof in Madrid. Keer op keer legt hij getuigen en advocaten het zwijgen op. ‘Maar meneer de rechter, het document op de zaalmonitor is niet het juiste…’ probeert een advocate. ‘Mond houden zei ik! Verstaat u geen Spaans?’ Toch is de stijl van de rechter niet het grootste probleem. Volgens de Catalaanse Raad van de Advocatuur betekent het optreden van Guevara ‘een ernstige inbreuk op het recht van verdediging’. Jaume Alonso-Cuevillas, advocaat van de ouders van het jongetje van drie dat bij de aanslag op de Ramblas omkwam, verzoekt om belangrijk nieuw bewijsmateriaal aan het dossier toe te voegen. ‘Had u eerder moeten doen’, snauwt de rechter. ‘Dit gaat rechtstreeks de vuilnisbak in.’

In de vuilnisbak van Guevara ligt nu een rapport van twee hoogleraren erfelijkheidsleer. Daarin staat dat de in Marokko verrichte dna-analyse van de familie van Abdelbaki Es Satty, imam van Ripoll en leider van de terreurcel, niet deugt. Dat is van wezenlijk belang. De dna-test is het enige bewijs voor Es Satty’s dood. Hij zou de avond voor de aanslagen omgekomen zijn bij de explosie van het bommenlab van de jihadisten. Maar daar staan aanwijzingen tegenover dat hij nog in leven kan zijn. Es Satty was informant van de Spaanse geheime dienst. En dat zou voor de staat een drijfveer kunnen zijn om hem dood te verklaren. Rechter Guevara helpt al een handje.