Moordcijfers als de AEX

Rotterdam - Twee meisjes, studenten, reizen op vrijdagavond met de intercity van Utrecht naar Rotterdam. Een leest de Spits. Het aantal moorden in Afrika is gedaald, zegt ze. ‘Goed hoor’, antwoordt de ander terwijl ze met haar Blackberry speelt. O, zegt de eerste, het was niet Afrika, maar Zuid-Afrika. Dan legt ze de krant weg en vertelt over een studieproject dat dit jaar nog af moet.

Ik, drie weken in Nederland, pak de Spits en lees dat het aantal moorden in Zuid-Afrika tussen 31 maart 2009 en 1 april 2010 met 8,6 procent is gedaald. De reden voor deze afname, zegt minister van Politie Nathi Mthethwa, is dat de politie effectiever optreedt, met meer mankracht en speciale eenheden. Voor het eerst sinds vijftien jaar is het absolute aantal moorden onder de zeventienduizend gezakt, aldus Mthethwa, alsof het een bericht over de aex betreft.
Een snelle rekensom leert dat dat nog steeds 46 moorden per dag betekent. 46! Ik denk aan de Nederlandse en Zuid-Afrikaanse kranten. In Nederland wordt voorzover ik weet elke moord gemeld en vaak ook vrij uitgebreid beschreven. Maar zelfs als ik op een willekeurige dag alle belangrijke Zuid-Afrikaanse kranten zou lezen, dan zou ik nog geen idee hebben dat er in het etmaal daarvoor ruim veertig mensen waren vermoord.
Dat is, als je er goed over nadenkt, vrij bizar. Je woont in een land. Om je heen leggen dagelijks tientallen mensen op gewelddadige wijze het loodje, en je hebt er eigenlijk geen weet van. Natuurlijk besteden de kranten aandacht aan het geweld. De Afrikaanstalige kranten meten iedere aanslag op een boer of een blank gezin in de buitenwijken breed uit, liefst met bloederige foto’s. De Engelstalige kranten gaan op hun beurt uitgebreid in op misdaden tegen zakenlui en celebrity’s. Zwarte sensatiekranten als The Sun wrijven in hun handen bij bizarre incidenten waarbij toverdokters en muti (toverdrankjes) betrokken zijn. En ook de menigte die wraak neemt op vermeende misdadigers krijgt veel aandacht in The Sun.
Maar aan het eind van de dag heb je misschien over vijf moorden gelezen. En die andere veertig? Geen idee. Maar heel waarschijnlijk zijn dat ordinaire incidenten die plaatsvinden in de townships en krottenwijken: steek- en schietpartijen waarbij de ene sloeber de andere doodt, vaak onder invloed van drank of drugs. Soms betreft het een roofoverval, maar vaak gaat het om domme ruzies over vrouwen of geld. Het zijn de incidenten die de gemiddelde krantenlezer niet bereiken en waar de politie nog steeds geen greep op heeft. Het betreft de onderklasse, de druggies, de dronkies, de subhumans die op vuilnishopen leven, de illegalen, de werklozen in hun golfplaten krotten. Kortom, de overbodigen. Zij die vooral de statistieken zo alarmerend blijven maken.