Aan de grens

Moordende grenswachten in Ceuta gaan vrijuit

Kun je ongestraft ten minste veertien Afrikaanse migranten de dood injagen door ze te beschieten terwijl ze in zee zwemmend de Spaanse kust proberen te bereiken? Zes jaar na dato weten we het antwoord: ja, dat kan.

Deze geschiedenis begint op 6 februari 2014. In de vroege ochtend slagen zo’n tweehonderd migranten erin de Marokkaanse politie te ontwijken. Ze bereiken zo het strand aan de Marokkaanse kant van de grenspost El Tarajal in Ceuta, de Spaanse enclave in Noord-Afrika. Ze rennen de zee in om langs het zeehoofd met het grenshek te zwemmen. De Guardia Civil krijgt ze in de gaten en begint met traangasgranaten en rubberkogels te schieten op de Afrikaanse vluchtelingen in het ijskoude zeewater. Dat moet voorkomen dat ze voet zetten op Spaans grondgebied.

Veertien migranten verdrinken, ten minste een van de zwemmers wordt vermist. De directeur van de Guardia Civil en de plaatselijke regeringsgezant in Ceuta ontkennen de beschietingen. Ze geven de schuld van de tragedie aan Marokko. ‘Wij hebben nooit geschoten op de mensen in zee’, zegt minister Fernández Díaz van Binnenlandse Zaken.

Videobeelden bewijzen het tegendeel. Een rapport van Caminando Fronteras documenteert de verwondingen en getuigenissen van diverse overlevenden. ‘Vanaf de rotsen schoten zeker vijf agenten op ons in het water’, zegt een 33-jarige Kameroener. ‘Ik werd eerst in de voet geraakt en daarna in mijn knie. Ik heb gevochten voor mijn leven, en bereikte uitgeput het strand van Ceuta. Daar kreeg ik een derde kogel in het gezicht.’

De publieke verontwaardiging is groot. Een jaar na de gebeurtenissen roept de onderzoeksrechter in Ceuta zestien agenten van de Guardia Civil op voor verhoor. Ze worden niet alleen verdacht van doodslag door roekeloosheid, maar ook van verzuim om hulp te bieden aan mensen in nood. Enkele maanden later wordt de zaak-Tarajal voorlopig geseponeerd. Na een beroep van diverse ngo’s wordt de zaak heropend, opnieuw geseponeerd en wederom heropend.

Vorige week dinsdag pleitte het provinciale hof van Cádiz de verdachten definitief vrij, zonder dat het ooit tot een formele rechtszaak is gekomen. De agenten waren niet verplicht hulp te bieden, want er is geen bewijs dat de zwemmers om hulp vroegen, zegt de rechtbank cynisch. En wat het schieten op migranten in zee betreft, volgens het hof is niet duidelijk wie precies wat deed waardoor veertien mensen om het leven kwamen.


Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week, volgens het Missing Migrants Project (IOM): 434