FILM

Morbide gedachten

You Will Meet a Tall Dark…

Op de vraag waarom hij toch al die duistere films maakt over personages met weinig perspectief in het leven antwoordt Woody Allen: ‘Afleiding. En die biedt mij toch wel uitdagingen en weerhoudt mij tevens van morbide gedachten.’
Natuurlijk, een 'afleiding’ kan het dus niet zijn, want weinig andere filmmakers in de geschiedenis zijn zo productief als Allen. Sinds zijn debuut als regisseur in 1966 maakte hij vrijwel onafgebroken een film per jaar. Voor iemand met zo'n filmografie moet het maken van films dieper gaan. Maar wat is het dan? Misschien vormt zijn jarenlange behandeling door middel van psychoanalyse een aanwijzing; Allen lijkt obsessief en consequent bezig sleutelvragen over zichzelf en zijn plaats in de wereld te stellen. Dat doet hij naar eigen zeggen tijdens therapiesessies. Althans dat deed hij - om precies te zijn tot vlak na zijn beruchte huwelijk begin jaren negentig met Soon-Yi Previn, de geadopteerde dochter van zijn ex-vrouw Mia Farrow. Deze liefde heeft hem evenwel geen rust gebracht, want het zoeken naar kernwaarheden over zichzelf en het leven gaat door in zijn films. Zijn enorme productie, vooral in de laatste jaren, is een teken dat hij nog geen sluitende antwoorden heeft kunnen vinden.
Het is zinloos te proberen een lijst te maken van de beste Woody Allen-films: er zijn er te veel. Tegelijk bepaalt zijn productiviteit zijn plaats in de filmgeschiedenis. Want zoals Peter Biskind terecht in Vanity Fair stelt, welke tijdgenoten van Allen hebben een vergelijkbare serie meesterwerken gemaakt? Robert Altman (vier), Bob Rafelson (één), Peter Bogdanovich (twee) of William Friedkin (twee). Bij Allen daarentegen kun je met gemak tien buitengewoon sterke titels uit die tijd noemen die na al die jaren nog onverminderd meesterlijk zijn.
Al jaren schrijven critici dat Allen zijn beste tijd heeft gehad. In 2002 publiceerde The New York Times een stuk waarin wordt beschreven hoe Hollywood Ending nauwelijks bezoekers trok en waarin citaten stonden als: 'Allens gevoel voor humor is in de jaren zeventig blijven steken.’ In de jaren daarna stapelden de slechte kritieken zich op, met uitzondering van Match Point (2005) en Whatever Works (2009) die tamelijk goed besproken werden.
You Will Meet a Tall Dark Stranger ontlokt eveneens gemengde reacties. Ten onrechte. Het is een schitterende film over liefde en de zinloosheid van het leven, met als motto de tekst uit Macbeth: 'A tale full of sound and fury, signifying nothing’. Naomi Watts en Josh Brolin en Anthony Hopkins en Gemma Jones spelen respectievelijk twee echtparen die uit elkaar groeien. En er is een tovenares, of waarzegster, die speurt naar finale antwoorden op de grote vragen van het leven, net als de filmmaker. Waar neurose, angst en onzekerheid eerder het werk van Allen kenmerkten, is deze nieuwe film exemplarisch voor een periode van bezinning over het ouder worden en de rol van de liefde in dit proces. Dat de film een nihilistisch, vrij open einde heeft, laat zien dat Allen nog altijd zoekende is, ondanks enige berusting in het feit dat eenvoud, ook in de liefde, misschien beter is dan doolhoven van filosofische betekenissen.

Te zien vanaf 16 december