Moreel labyrint

De kidnappers in deze film gebaseerd op Elmore Leonards roman The Switch uit 1978 voeren hun plan tot in de puntjes uit: ze nemen de mooie Mickey (Jennifer Aniston) gevangen en eisen vervolgens een enorme som geld van haar man, vastgoedmagnaat Frank (Tim Robbins).

De boeven, Ordel (Mos Def) en Louis (John Hawkes), houden er evenwel geen rekening mee hoe verschrikkelijk gestoord de slachtoffers en hun leven in werkelijkheid zijn. Hoe is het mogelijk dat op het oog normale, ja ríjke mensen, zo disfunctioneel op allerlei vlakken kunnen zijn, zo ongeschikt voor een betekenisvol bestaan dat ze niet eens te chanteren zijn? Ordel en Louis leren waardevolle levenslessen wanneer ze Mickey kidnappen: tussen rijk en arm is er geen licht als het gaat om moraliteit.

De titel van Daniel Schechters bewerking van Leonards roman is gepast: Life of Crime. Iedereen in dit verhaal doet aan misdaad alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Frank is rijk geworden door te sjoemelen met vastgoed en belasting; Mickey weet daar niets van, ze hunkert vooral naar een buitenechtelijke relatie. Ze heeft het lef niet haar man te verlaten, en toch doet ze er weinig aan de mannen die om haar heen draaien te ontmoedigen. Bovendien vindt ze het rijke leventje mogelijk gemaakt door al het geld maar fijn. Dan het is maar de vraag wie de grootste misdadigers zijn: Ordel en Louis of Frank en Mickey.

Regisseur Schechter schetst de absurditeit van de situaties waarin Leonards personages belanden met zwarte humor. Ordel en Louis gaan in zee met een neonazi die zijn huis ter beschikking stelt voor de kidnapping. Louis, de meest normale van allemaal, staart verbijsterd naar alle gedenkwaardigheden uit het Derde Rijk die de man in zijn huis tentoonstelt. Voorzichtig vraagt hij Ordel, een zwarte man, of hij geen problemen heeft met de levensvisie van hun ‘collega’. Ordel antwoordt: nee, eigenlijk is hij het wel eens met de neonazi, sommige zwarte mensen verdienen nu eenmaal geen respect.

Zo krijgt de film een politieke ondertoon die geen moment ‘correct’ is. De setting is Detroit, inmiddels symbool voor de neergang van Amerika op sociaal en economisch gebied: juist daar, ooit de locatie van massaproductie die rijkdom creëerde, zijn mensen uit alle lagen van de bevolking gedwongen een leven van misdaad te leiden. Iedereen verraadt elkaar om snel wat geld te verdienen. Toch ligt de sympathie van de kijker bij Ordel en Louis. Hun vertrouwen in de mensheid is diep geschokt. Van zo’n rijke man en zijn prachtige vrouw valt immers meer te verwachten. Maar zij blijkt er weinig op tegen te hebben om te worden gekidnapt, en hij vindt dat mooi, want hij wilde toch al van haar af.

Alle personages zijn de weg kwijt in Leonards morele labyrint, en dat maakt Life of Crime tot een heerlijke film. De acteurs zijn uitstekend, maar de grote ster is Hawkes, die sinds een paar jaar op de voorgrond treedt in de onafhankelijke cinema. Een filmster en hoofdrolspeler die eruitziet alsof hij veel te lang op straat heeft geleefd – dat vertelt het verhaal van deze tijd.


Te zien vanaf 18 september


Beeld: John Hawkes als Louis en Jennifer Aniston als Mickey in Life of Crime (Filmfreak distributie).