Rijke Russen in Londen

Moskou aan de Theems

In de jaren zeventig arriveerden de Arabische oliemiljonairs, in de jaren tachtig de Japanse hightech-chique, in de jaren negentig de masters of the universe uit de VS. Maar de Russische rijkdom die Londen nu overspoelt, doet zelfs de stiff upper lip bewegen.

LONDEN – Tijdens de Koude Oorlog hield de Britse geheime dienst Blackpool in de gaten. Als de Russen kwamen, dan zouden die namelijk via deze badplaats binnenvallen. Tegenwoordig komen ze gewoon door de voordeur. Er wonen inmiddels zo’n tweehonderdduizend Russen in Londen, onder wie honderden miljonairs. Wie niet op z’n minst een appartement in Londen heeft, telt niet mee binnen de Russische elite. De Russische expat bidt in een van de vele Russisch-orthodoxe kerken, leest de Londonsky Kurier, danst in de extravagante Aquarium-disco en kan op de markt pelmeni (ravioli), kaviaar en gecondenseerde melk kopen.

Waarom zijn ze niet neergestreken in Wenen of Parijs, waar de Russische aristocraten vroeger graag vertoefden, een tijd waarin Londen slechts revolutionairen aantrok, van Marx tot en met Lenin? Het nieuwe Londen biedt tal van voordelen: de taal, de veiligheid, de onverschillige staat (‘Hier stuurt de belastinginspecteur een vriendelijke brief en stormt hij niet gewapend je huis binnen’) en goed privé-onderwijs voor de kinderen. En niet alleen voor de kinderen. Aluminiumbaron Oleg Deripaska, de aangetrouwde kleinzoon van Boris Jeltsin, spijkerde zijn Engels bij aan de London School of Economics.

Aantrekkelijk zijn ook de vele mogelijkheden om zo snel mogelijk van overtollig geld af te komen. Aan dure woningen bijvoorbeeld. Eén op de drie buitenlanders die een woning in Londen koopt, is een Rus, terwijl één op de vijftien huizen van boven de half miljoen in handen van de Russische jetset valt. Roman Abramovitsj, de rijkste aller Russen, bezit behalve een landgoed in West-Sussex (met poloveld) een appartement van vijftig miljoen pond in Belgravia. Makelaar Knight Frank heeft zelfs een kantoor in Moskou geopend. Deze huizenjacht heeft gevolgen voor de hele Londense huizenmarkt. De graaf van Westminster, die een groot deel van de grond in de duurste wijken bezit, wordt slapend rijk.

Behalve makelaars doen ook advocaten, banken en eigenaren van luxewinkels goede zaken. En de kunsthandelaren niet te vergeten. Veilinghuis Sotheby’s heeft een groot deel van zijn omzet te danken aan de new Russians. Afgelopen jaar werd Boris Koestodijev’s Odalisque voor 3,2 miljoen dollar geveild, terwijl de waarde van dit schilderij vijftien jaar eerder nog op 36.000 dollar lag. ‘Het interessante van de Russische verzamelaars is hun nietsontziendheid zodra ze hebben besloten dat ze iets willen hebben’, zei de Londense kunsthandelaar Rory Howard, die een aantal Russische klanten heeft, tegen The Sunday Telegraph. Twee tegen elkaar biedende Russische tycoons is het droomscenario.

Roman Abramovitsj, het arme weeskind van weleer, heeft de duurste hobby: voetbalclub Chelsea. Waar de Amerikaanse familie Glazer in Manchester United investeerde om geld te verdienen, daar kocht hij deze club om geld uit te geven. De Chelsea-fans, bijgenaamd de Headhunters, zijn zo blij met de ‘Roman Empire’ dat ze de Russische folksong Kalinka hebben toegevoegd aan hun repertoire.

Minder blij met het geld van Abramovitsj zijn de inwoners van Cobham, een dorpje in het hart van de zogeheten stockbrokers-belt ten zuiden van Londen. De oorspronkelijke bewoners – zakenbankiers, derivatenhandelaren en andere City-werkers – worden langzaam uit de huizenmarkt geprijsd door de voetballers van ‘Chelski’. Abramovitsj vond het namelijk een humanitair schandaal dat zijn spelers op een veld onder de kerosinedampen van Heathrow moesten trainen en verplaatste het trainingscomplex naar Stoke D’Abernon, nabij Cobham.

Nadat de Portugese coach José Mourinho had bepaald dat geen van zijn spelers verder dan vier mijl van het trainingsveld mocht wonen, rinkelde de kassa bij de lokale makelaars. De autochtone bevolking heeft sindsdien niet alleen te maken met de sterren, maar ook met hun Wives & Girlfriends, die in Engeland bekend staan als de wag’s. In tegenstelling tot hun mannen hebben de wag’s tijdens het wereldkampioenschap faam gemaakt, vooral door hun vermogen om binnen drie uur een bedrag aan kleren uit te geven dat het bbp of de staatsschuld van een middelgroot Afrikaans land niet ver zal ontlopen.

Inmiddels ziet het ernaar uit dat ook het relatief arme oosten van Londen een door roebels gefinancierd wag-dorpje krijgt. Voetbalclub West Ham United zal hoogstwaarschijnlijk worden gekocht door de 35-jarige Iraanse zakenman Kia Joorabchian, wiens ouders Iran na de val van de sjah hadden verruild voor het Verenigd Koninkrijk. Hij genoot daar een gedegen kostschoolopleiding en zou goed verdienen in investment banking, eerst in New York en later in Moskou. Daar maakte Joorabchian onder anderen kennis met Roman Abramovitsj en Boris Berezovski. In 1999 kocht de toen 28 jaar oude bankier tot ieders verrassing de krant Kommersant, waarbij hij de buitenwereld ervan verzekerde dat hij niet in opdracht van derden handelde. Een paar maanden later was Kommersant eigendom van Berezovski.

Deze geschiedenis lijkt zich te herhalen. Hoewel hij ontkent iets met de aanstaande West Ham-deal te maken te hebben, heeft het er alle schijn van dat Berezovski op de achtergrond meespeelt. Voetbal heeft sinds kort zijn warme interesse. Vorig jaar werd Berezovski nog gearresteerd na een bezoek bij een wedstrijd van de Braziliaanse voetbalclub Corinthians, sinds 2004 eigendom van Joorabchian. De Iraniër had geweigerd te openbaren wie zijn op de Britse Maagdeneilanden geregistreerde onderneming Media Sport Investment financiert. De Braziliaanse autoriteiten verdachten de Rus ervan dat hij de club gebruikte om geld wit te wassen. Uiteindelijk kwam hij na een paar uur met de schrik vrij.

Binnen de financiële wereld wordt een verband gelegd met Berezovski’s rol bij de lotgevallen van de Russische vliegtuigmaatschappij Aeroflot. Ook daar was Berezovski aanvankelijk niet zozeer geïnteresseerd in het eigendom als wel in het controleren van de kasstromen. Hoewel West Ham slechts de vierde club van Londen is, kan het een goede investering zijn vanwege de Olympische Spelen die over zes jaar in Oost-Londen zullen plaatsvinden.

Maar er is meer dan geld. Is het niet gewoon een straatgevecht tussen Berezovski, ooit gevlucht voor Vladimir Poetin, en Abramovitsj, die een goede relatie onderhoudt met de Russische president? Het kan de West Ham United-fans weinig schelen. Hun strijdlied I’m Forever Blowing Bubbles zal aanstonds veranderen in I’m Forever Blowing Roubles. .