H.J.A. Hofland

Moslimkoning

Deze week is de Jordaanse koning Abdullah II bij koningin Beatrix op bezoek. Ter publicitaire voorbereiding had hij een gesprek met NRC Handelsblad. Daaruit komt hij te voorschijn als een minzaam en verstandig man. De crisis in het Midden-Oosten baart hem diepe zorgen. De Amerikanen en Britten hebben in Irak ‘ernstige fouten en misrekeningen gemaakt’, maar het kan nog erger. Als daar een burgeroorlog ontstaat, is er een grote kans dat de hele regio wordt meegezogen. En dan is er die permanente, tot dusver ongeneeslijke zweer: het conflict tussen Israël en Palestina. Zolang dat vraagstuk niet is opgelost, blijft stabiliteit in de regio een illusie. De koning zal in Den Haag pleiten voor Europese steun aan het Arabische vredesplan: een Palestijnse staat in ruil voor vrede met de Arabische wereld.

Misschien biedt de aanwezigheid van de koning Nederland een kans zich in de buitenlandse politiek te laten horen. Misschien lijkt het alsof het Palestijnse probleem zich nu ogenschijnlijk in de marge ontwikkelt, omdat alle aandacht wordt opgeëist door de ramp van Irak, de toenemende kracht van de Taliban, de atoomplannen van president Ahmadinejad, de Noord-Koreaanse bom en de aanstaande Amerikaanse verkiezingen. Maar tot de kern van de verhouding tussen de Arabische wereld en het Westen hoort Palestina. Dat zal zo blijven tot er een levenskrachtige Palestijnse staat is ontstaan die in vrede met Israël kan leven.

Met Palestina gaat het verder bergaf. De routekaart naar de vrede is onvindbaar geworden. Na de verkiezingsoverwinning van Hamas, de partij die er niet toe valt te bewegen Israël te erkennen, is de Europese en Amerikaanse hulp aan Palestina nagenoeg stopgezet. Afgelopen zomer heeft de vergeefse oorlog van Israël tegen Hezbollah ons op de televisie danig beziggehouden. We hebben gezien hoe een flink deel van Beiroet in puin werd gegooid, met bewuste afzijdigheid van de Amerikaanse regering. Af en toe is er nog een kort berichtje over een achtergebleven onderdeel van een clusterbom dat een Libanees het leven heeft gekost. Geen haan in het Westen die er verder naar kraait.

Het afgelopen weekend had de International Herald Tribune op zijn opiniepagina twee artikelen over de mishandeling van Palestina. Patrick Seale, een onbetwijfelbare deskundige, behandelde onder andere de benoeming van Avigdor Lieberman tot plaatsvervangend premier van Israël. Lieberman was er onder meer voorstander van de Assoeandam in Egypte te bombarderen, waardoor grote delen van het land zouden overstromen. Hij is fel tegen het terugtrekken van kolonisten uit de bezette gebieden en wil de ‘verplaatsing’ van in Israël wonende Arabieren naar Arabische landen, volgens Seale een vorm van etnische zuivering. In de regering is Lieberman nu belast met het formuleren van beleid tegen de ‘strategische dreiging’, zoals de nucleaire activiteiten van Iran worden genoemd.

Ha’aretz, het naar links neigende Israëlische dagblad, schreef over deze benoeming: ‘Dat deze onbeheerste en onverantwoordelijke man voor deze functie is gekozen, is een strategische dreiging op zichzelf.’

Kritiek op Israël wordt in Nederland vooral aan de rechterkant van het politieke spectrum graag verdacht gemaakt als een verkapte vorm van antisemitisme. Moet je je tegen zo’n verdachtmaking verweren door alles wat in Israël gedaan en gelaten wordt bij voorbaat als het toppunt van feilloze verhevenheid te kwalificeren? Kom jongens, gebruik je hersens. Natuurlijk moet Israël blijven bestaan. Maar langzamerhand kan ook een kind zien dat zeker de afgelopen vijf jaar de risico’s zijn toegenomen. Ariel Sharon had dat op den duur een beetje begrepen, hij was begonnen met een gedeeltelijke verwijdering van kolonisten uit Palestijns gebied. Toen kreeg hij zijn herseninfarct en werd opgevolgd door Ehud Olmert, die zoals zijn daden bewijzen er niets van begrepen heeft.

Alle ontwikkelingen in het Midden-Oosten hebben één gemeenschappelijk resultaat. De risico’s voor Israël zijn groter geworden. Als de Amerikanen een tiende van de inspanning en een kwart van het geld dat ze aan Irak hebben besteed in een Israëlisch-Palestijnse oplossing hadden geïnvesteerd, zou het er nu in de regio aanmerkelijk beter voorstaan. Maar aan deze veronderstelling hebben we niets. Israël is nu onderdeel van een zich gestaag verdiepende crisis die werkt in het nadeel van het Westen in zijn geheel. Dat is Washington niet aan het verstand te brengen, en de Europeanen zijn te verdeeld en te zwak om enig gewicht in de schaal te leggen.

Nu komt koning Abdullah naar Den Haag. Laten we hopen dat hij onze lokale staatslieden een beetje college geeft in de geheimen van de Arabische wereld en dat hij de dames en heren weet te doordringen van de uitzichtloosheid van onze Palestina-politiek. Jordanië en Nederland zijn kleine landen, maar je moet ergens beginnen. En niet durven is in dit geval: zeker verliezen.