Motief

Minister Leers durfde het vorige week op te nemen voor migranten. Dat kwam hem duur te staan. De media moeten eens ophouden mee te gaan met de gemakkelijke relletjes van Wilders.

PRECIES IN de week dat het minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV zijn eenjarig bestaan kon vieren, kreeg CDA'er Ab Klink, die vorig jaar uit de kabinetsonderhandelingen én uit de Tweede Kamer stapte, meer gelijk dan hij vorig jaar mogelijk had voorzien. Hij zal er niet bij hebben staan juichen. In de brief waarin Klink in september 2010 zijn zorgen uitte over de onderhandelingen met de PVV schreef hij: ‘Door gezamenlijk met de PVV op te trekken - juist ook rond gevoelige onderwerpen als asiel en migratie, de beoordeling van islamitische scholen et cetera - zal het CDA in een verdedigende houding komen te staan.’ Vorige week was Gerd Leers, minister voor Immigratie en Asiel, de verpersoonlijking van die voorspelling.
Leers had het in een interview in het tijdschrift van het wetenschappelijk instituut van het CDA 'aangedurfd’ de positieve kanten van migratie te belichten. Ook had hij benadrukt dat het tegengaan van de komst van kansarme migranten naar Nederland voor hem het hoofdmotief is bij het aanscherpen van de immigratieregels, niet het verminderen van het aantal migranten. 'En dat is precies het verschil tussen mij en de PVV: de PVV ziet het als primaire doelstelling om minder mensen naar Nederland te laten komen, voor mij is het dat niet; het zal het gevolg zijn van het gevoerde beleid.’
Wilders twitterde onmiddellijk dat wat Leers beweerde 'onzinteksten’ waren en bestempelde ze als 'een beetje dom’. Het was genoeg om van Leers de gebeten hond te maken.
Maar wat Leers zei was geen onzin en ook niet dom, maar precies datgene waarom CDA-hoofdonderhandelaar Maxime Verhagen vorig jaar meende dat wél afspraken gemaakt konden worden met Wilders over het immigratiebeleid. De motieven voor dat strengere beleid waren dan weliswaar niet hetzelfde, maar de uitkomst wel: minder kansarme migranten. Waarom nam Verhagen het vorige week eigenlijk niet op voor Leers?
Het was juist Klink die vanwege die motieven meende dat samenwerking met de PVV niet kon. 'De dieptelaag van motieven doet ertoe in de politiek’, waarschuwde hij. Waarbij hij voorzag dat de PVV niet zou nalaten die andere motieven - zoals minder islam in Nederland - er in te zullen wrijven. Te meer omdat dit onderdeel van het kabinetsbeleid de enige reden is dat Wilders het VVD-CDA-minderheidskabinet gedoogt. Alleen hierop wil hij scoren.
Klink voorzag dat het CDA zich hierdoor steeds zou moeten verdedigen. Maar zou hij hebben kunnen bevroeden dat ook de VVD en de media daaraan bijdragen door mee te gaan in de zienswijze van Wilders, in het frame van de PVV-leider zoals dat tegenwoordig heet, waardoor we in een land lijken te wonen waarin je je moet verdedigen als je zegt dat migratie een verrijking voor de samenleving is?
Want het was Leers die vorige week bij het tv-programma Pauw en Witteman zat om zich te verdedigen voor het feit dat hij de positieve kant van migratie had willen benadrukken. Het was Leers die werd gegrild omdat hij zei dat de Nederlandse economie kennismigranten hard nodig heeft. Maar waarom zat Geert Wilders daar niet om kritisch ondervraagd te worden over zijn opvattingen waarmee hij niet alleen een deel van samenleving beledigt en wegzet, maar mogelijk ook de economie schade berokkent? Waarom wordt het VVD-Kamerlid Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga niet gegrild als ze Leers in de Tweede Kamer vraagt of hij spijt heeft van zijn positieve woorden over migratie? Waarom wordt premier Mark Rutte niet bestormd met de vraag waarom hij geen afstand neemt van de tweet van Wilders?
Ik kan allerlei redenen geven. Zoals de even praktische als tegelijk voor de journalistiek pijnlijke: Wilders komt niet naar dat soort programma’s, die maakt zich er met wat getwitter vanaf. Of: bij het CDA en vooral bij de minister die de gevoelige portefeuille immigratie heeft, zit de meeste pijn van het regeren met gedoogsteun van de PVV, dus is het het makkelijkst om die de duimschroeven aan te draaien. En: de persoon Leers is gevoelig voor kritiek, wat het nog eenvoudiger maakt juist hem te pakken.
Dat Leers het in commentaren, columns en cartoons moet ontgelden, is niet waar het mij hier om gaat. Een politicus moet tegen een stootje kunnen. Maar door mee te gaan in de gemakkelijke relletjes van Wilders gaat het niet over ingewikkelde vraagstukken die zich aandienen en waarop de Nederlandse samenleving en de politiek een antwoord zullen moeten vinden. Alleen al in datzelfde CDA-tijdschrift waarvoor Leers is geïnterviewd staan er een aantal.
Vraagt de vergrijzing van de samenleving eigenlijk wel om meer migratie? Er gaan stemmen op die daar volmondig 'ja’ op antwoorden, maar er zijn er ook die dit betwisten en erop wijzen dat Nederland exorbitant in inwoneraantal moet groeien om de vergrijzing te kunnen compenseren. Bij die afweging moet ook een verdere toename van de bevolkingsdichtheid in Nederland worden betrokken, want daar zitten nadelen aan die mogelijk niet opwegen tegen de voordelen, bijvoorbeeld voor natuur en milieu.
En als we een interessant land willen zijn voor kennismigranten, welke rol speelt de herverdelende verzorgingsstaat dan bij het aantrekken van juist kansarme migranten en betekent dit mogelijk dat die op de schop moet? Wat betekent de economische onzekerheid voor het denken in wij en zij, en daarmee voor de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsland?
Klink had vorig jaar gelijk: motieven doen ertoe in de politiek. Het CDA heeft zichzelf daardoor in een onmogelijke spagaat gemanoeuvreerd. Eigen schuld, inderdaad. Maar dat wil nog niet zeggen dat derden zich als makke wolven op Wilders’ prooien hoeven te storten. Daarom bij deze: interessant interview met Leers. Die durft het eens op te nemen voor migranten.