Bryan Elsley over Skins

‘MTV liet ons gewoon vallen’

Bryan Elsley, schrijver van Skins, wil de ervaringen van jonge mensen op een directe manier in het script verwerken. ‘Het kan zijn dat we een klein beetje overdrijven.’

IN DE BEKROONDE serie Skins, over de jaren van storm en drang van een groep tieners in Bristol, Engeland, doen de hoofdpersonages zo ongeveer alles wat verboden en zelfdestructief is. Toch lijken de drugs- en seksfeesten, de anorexia, de leugens tegen volwassenen en de illegale romances met leraren ergens goed voor. ‘Het hoort er namelijk bij’, verduidelijkt Bryan Elsley, schrijver en bedenker van de serie, 'want jong zijn is fantastisch. Wie de serie ziet moet dus maar niet te jaloers worden op de personages.’
Vanuit New York, waar hij bezig is met andere, voorlopig niet nader te specificeren projecten, vertelt Bryan Elsley over het unieke productieproces van Skins, een serie zo heftig dat MTV in Amerika haar onder groot druk van plaatselijke pressiegroepen na een paar afleveringen uit de lucht haalde. Een schril contrast met het succes van Skins in Europa, waar een zesde seizoen begin volgend jaar op E4, de digitale zender van Channel Four in Engeland, wordt uitgezonden. De serie heeft duidelijk een zenuw in de maatschappij en in het leven van tieners en hun ouders geraakt.
U zei ooit: 'Het draait allemaal om het schrijven.’ Wat bedoelde u? Waarom is tekst zo belangrijk in een bij uitstek visuele vorm als episodisch televisiedrama?
'Het script voor Skins wordt geschreven door uitermate jonge mensen, misschien wel het jongste schrijversteam dat waar dan ook aan televisiedrama werkt. De reden hiervoor: we staan erop dat de ervaringen van jonge mensen op een directe manier in het script aanwezig zijn. We hebben in het verleden met meer ervaren schrijvers geëxperimenteerd. De resultaten waren dan misschien meer “schoon” of “soepel lopend”, maar vaak misten we dan authenticiteit.’
Hoe staat dit in verhouding tot de productie van 'Skins’ waarin u met uw zoon Jamie als medescenarist werkt? Dat moet een tamelijk unieke ervaring zijn.
'Jamie werd lid van het schrijversteam toen hij pas negentien was. Veel van het concept en de uitwerking van de serie komt uit zijn geweldige verbeelding. Eigenlijk schrijven we niet samen. Maar onze creatieve sessies zijn enorm bevredigend.’
Is een rijke literaire en dramatische traditie zoals in Groot-Brittannië bevorderlijk voor het maken van televisiedrama van grote kwaliteit?
'We hebben inderdaad een rijke dramaturgische traditie. Ik verdiende mijn sporen in de theaterwereld. Maar ik denk niet dat die traditie een noodzakelijke voorwaarde voor het schrijven voor televisie is. Goede televisiescenario’s kunnen van overal komen. Het is bijvoorbeeld moeilijk om precies te zeggen wat in het Deense televisiebedrijf ertoe heeft geleid dat men daar The Killing kon maken. Wat het ook was, deze serie representeert een opwindende opleving van talent in het genre televisiedrama. Het kan ook zijn dat het talent er altijd al was zonder dat we ervan afwisten.’

IN RECENTE tijden kwam 'quality television’ vooral uit Amerika.
'De Verenigde Staten vormden eigenlijk een nachtmerrie voor Skins. We waren het slachtoffer van een heksenjacht en van een zekere mate van lafheid aan de kant van MTV, die ons gewoon liet vallen op het moment dat de Parents Television Council (een conservatieve pressiegroep die naar eigen zeggen ouders wil 'opvoeden’ en de kwaliteit van prime time television wil 'verbeteren’ - gk) zijn pijlen op ons begon te richten. Omdat MTV niet voor ons in de bres sprong was er niemand die de stelling van de PTC dat we “kinderporno” maakten kon tegenspreken. Natuurlijk is die aanklacht ridicuul. Maar het probleem met seks op de Amerikaanse televisie was misschien niet eens het onderliggende issue. Het draaide meer om culturele verschillen tussen Europa en Amerika die vooral gelegen zijn in de wijze waarop jonge mensen worden bejegend. In Amerika worden tieners eigenlijk niet geacht voor zichzelf te denken. Ze mogen geen innerlijk leven noch een eigen gedachtewereld hebben, behalve als ze deze door hun ouders en leraren aangereikt krijgen. Deze houding zorgde ervoor dat Skins in Amerika mislukte.’
Is de stijl van 'Skins’, vooral de realistische, harde benadering van dingen laten zien 'zoals ze zijn’, tekenend voor het huidige klimaat waarin het journalistieke meer op de voorgrond treedt dan het puur fictionele?
'Ik zou Skins niet zo makkelijk als “journalistiek” typeren. Wij zien de serie meer als een soort verheven realiteit. De afleveringen zijn allemaal waar gebeurd. De ervaringen van de personages zijn echt; ze zijn gebaseerd op informatie die wij van onze verscheidene adviesgroepen bestaande uit tieners krijgen. Het kan zijn dat we een klein beetje overdrijven als we deze ervaringen in de afleveringen verwerken. Maar dat is gerelateerd aan het feit dat we er met Skins naar streven iets essentieels over te brengen. Nooit zullen we daden die schadelijk kunnen zijn in een positief daglicht stellen. We laten zien hoe iets negatiefs complicerende gevolgen voor jonge mensen kan hebben en hoe deze gevolgen realistische patronen volgen. Dat is veel beter dan het soort slordige emotionele steno en morele oordelen dat kenmerkend is voor veel televisieshows gemaakt voor tieners.’
Wat zijn de voordelen van de realistische benadering?
'Dat jonge mensen zichzelf kunnen terugvinden in een dramaserie die nu eens niet over superhelden of sport gaat of over personages die ongelooflijk veel geld hebben. Niet dat ik denk dat dat per definitie slechte thema’s zijn. Maar het is goed dat er een alternatief komt. We krijgen bijvoorbeeld brieven van tieners die schrijven dat ze dankzij onze serie eindelijk tegen vrienden en familie kunnen zeggen dat ze homoseksueel zijn. Deze ervaringen en reacties zijn voor mij bijzonder kostbaar.’
Hoe moeten we de soms erg onsympathieke volwassenen in de serie, bijvoorbeeld de tirannieke vader gespeeld door Peter Capaldi, zien?
'Nou, ik zou nooit denken dat Capaldi’s personage onsympathiek is. Hoe zou dat ook kunnen, want hij is vrijwel geheel op mijzelf gebaseerd. Hij is door Jamie geschreven en ik ben er trots op dat Peter mij op deze manier speelt. Ook al is hij vaak een schreeuwerige klootzak, we kunnen niet anders dan van hem houden. Hoewel de ouders in de serie zich dikwijls erg slecht gedragen, blijf ik van ze houden.’