TELEVISIE

Muziekoorlog

Operamaand

De vader van J.M. Coetzee werd als soldaat in Italië tot opera bekeerd: toen Mussolini hing, stelden de geallieerden de theaters gratis open voor de jongens. Het generatieconflict werd later uitgevochten op zondagen, als zoon ’s middags Bach draaide en vader ’s avonds Verdi. De zestienjarige besloot de Italiaanse opera ‘eeuwig te haten en verachten’ vanwege sensualiteit en decadentie, maar waarschijnlijk had hij dieper psychologische motieven, die hij even genadeloos beschrijft als zijn gruweldaad in deze muziekoorlog – lees Zomertijd.
Die generatiebotsing herken ik: Verdi, dat was mijn vader, Bach dat was ik. Veel later verdiepte Coetzee zich schuldbewust in vaders idool Renata Tebaldi en vroeg zich vertwijfeld af waarom hij niet naar Verdi en Puccini had geluisterd. Ook ik werd langzaam horende, zonder verlies van liefde voor repertoire dat dankzij de Oude Muziekbeweging nog breder, dieper en grootser werd (Monteverdi). Recent gaf een vriend me opvoedkundig La Traviata op dvd cadeau, met Netrebko, Villazón, de Wiener Philharmoniker onder Guzzi, in de regie van Willy Decker. Ik zag het licht definitief.
Leve daarom de Operamaand die vanaf 6 december op zondagmiddagen Italiaanse opera’s brengt. Televisie als doorgeefluik – een veronachtzaamde maar belangrijke functie. De NPS doet dat werk al lang bekwaam met concert, dans, opera. Daar kwam dit seizoen toneel bij, samen met Avro en VPRO. Natuurlijk gaat niets boven fysieke aanwezigheid in het theater. Maar voor wie is het weggelegd dat alles te zien? Blij ben ik met een groeiend archief van opgenomen opera’s. Te blijer omdat Nederlandse opera nauwelijks iets voorstelde en wij nu leven in de tijden van Pierre Audi die Amsterdam in de top bracht. En dat wordt gratis thuisbezorgd!
Twee ‘oude’ Verdi’s: Aïda uit 2000 met het KCO onder Chailly (regie Klaus Michael Grüber) en Don Carlo uit 2004, Chailly’s afscheid van het KCO, in regie van grootmeester Decker. Op 27 december I Puritani van Bellini met het ook al geweldige Nederlands Philharmonisch onder Giuliano Carella – productie uit dit seizoen. Het meest verheug ik me ondanks bekering toch op wat het minst in dit rijtje past, want wel Italiaans maar barok en voor Lodewijk XIV geschreven: Ercole Amante (1662) van Francesco Cavalli (20 december). Van diens 27 opera’s staan er maar twee op dvd (La Calisto en La Didone) en hier ligt de derde voor het opnemen. In een uitvoering die me in het theater maakte als een kind op zijn eerste kermis, streling van alle zintuigen – dankzij muzikanten, regie, decor, kostuums, licht en choreografie.
Mijn gal spuw ik vanwege iets anders. Vanaf februari vervangt de KRO op Radio 4 Hans Haffmans Viertakt Vroeg door Van Trigt tot Negen – oftewel door ‘licht klassieke muziek’ afgewisseld met nieuwsoverzichten, weer, verkeer, ochtendbladenoverzicht. Omdat hogerhand het marktaandeel van 1,9 naar 2,1 procent wil hebben. Maar waar heb je dan in godsnaam nog een publieke klassieke radiozender voor? Van Trigt zal voortreffelijk een allegrootje kunnen aankondigen, maar zoals leraren nodig zijn die niet alleen de stof kennen maar erboven staan, zo is Hans Haffmans nodig. Vanwege grote, diepe, brede kennis; vanwege enthousiasme en betrokkenheid; vanwege precies de goede toon, ver van de tuttigheid die een deel van Radio 4 aankleeft; vanwege flux de bouche die nooit epateert maar dienstbaar is. En zo ruil je het beste van Radio 4 in voor iets totaal inwisselbaars. Schande.