Rangoon – De demonstranten tegen de junta van Myanmar hebben een nieuwe slogan. ‘We krijgen geen adem.’ Ze bedoelen het deze dagen letterlijk. Er is een dringend tekort aan zuurstof nu de uiterst besmettelijke deltavariant van het coronavirus al weken door het land raast. De toch al zwakke gezondheidszorg is na de staatsgreep van 1 februari ingestort. De legertop richt zich vooral op zorg aan de hogere rangen in de eigen gelederen. Veel medisch personeel wil niet onder de militairen werken en biedt hulp in privé-klinieken of ondergronds, maar met veel te weinig middelen. Overal zoeken mensen wanhopig naar zuurstof voor de zieken thuis, maar het bewind verbiedt de verkoop aan particulieren.

San San maakte als arts de afgelopen jaren epidemieën en natuurrampen in haar land mee. Ze barst los over de ergste crisis in haar loopbaan. ‘C en C, coup en covid. Het is vreselijk.’ Haar telefoon bliepte de afgelopen weken dag en nacht met wanhoopskreten van bekenden en onbekenden, zelfs van buiten de stad. ‘“lk heb koorts, wat moet ik doen? Waar kan ik heen?” Mensen zijn zo wanhopig. Ziekenhuizen hebben vanwege de stakingen van medisch personeel te weinig menskracht en faciliteiten. En er is een officiële verklaring nodig om opgenomen te worden. Voor velen is het dan al te laat. De meesten sterven thuis. Daar raakt het ene na het andere familielid besmet. De symptomen zijn zo verraderlijk. Zieken kunnen nadat ze zich wat beter zijn gaan voelen plotseling sterven. Veel mensen weten niet hoe cruciaal het is dat ze hun zuurstofniveau meten. Bovendien zijn de apparaatjes daarvoor alleen te betalen voor de mensen met meer geld. Er zijn tekorten en de prijzen stijgen. Het instorten van de gezondheidszorg en covid is zo’n verschrikkelijke combinatie.’

Voor de weinige centra die covidpatiënten behandelen is het bemachtigen van apparaten die geconcentreerde zuurstof produceren in de politieke en economische crisis lastig. Ook import is complex. India, dat al eerder met de variant te maken had, kocht veel middelen op. Internationale donoren zijn aan allerlei regels gebonden en op hun hoede dat er geen geld naar de junta gaat. San San heeft moeite met de weigering van collega’s om in deze noodsituatie onder de militairen te werken, maar aan het eind van haar relaas uit ze vooral haar boosheid en frustratie over het bewind. ‘Ik weet niet hoeveel mensen er al gestorven zijn. De dode lichamen stapelen zich op. En de militairen bouwen crematoria in plaats van zorgcentra.’