Dat bleek toch schrikken voor veel Leonard Cohen-liefhebbers bij die documentaire Marianne & Leonard: Words of Love twee jaar geleden: Cohen was niet alleen de grootste liefde van zijn muze, de Noorse Marianne Ihlen, Cohen was ook de grootste liefde van Cohen. Ihlen en Cohen hadden weliswaar idyllische jaren gedeeld op het Griekse kunstenaarseiland Hydra, maar toen kwam de roem en was het inderdaad ‘So Long, Marianne’. De zoveelste kunstenaar die we op basis van zijn werk gemakshalve ook in het intermenselijk spectrum maar even aan de top hadden geplaatst, en daar met een harde knal uit viel.

De focus van Hallelujah: Leonard Cohen, a Journey, a Song is geen periode in Cohens leven, maar één nummer. Het nummer dat inmiddels waarschijnlijk geldt als zijn beroemdste: Hallelujah. Er bestaan prachtige andere versies van, de bekendste ongetwijfeld die van Jeff Buckley. Helaas leent het nummer zich ook vrij goed voor een hol vertoon van vocale krachtpatserij. In de lijst met meest gedraaide nummers tijdens Nederlandse uitvaarten staat de versie van Lisa Lois (winnaar van de X Factor in 2009) zelfs hoger dan die van Cohen zelf.

Dat het nummer niettemin onverslijtbaar is gebleken, is toe te schrijven aan de cumulatie erin van Cohens talenten. In Hallelujah: Leonard Cohen, a Journey, a Song voeren regisseurs Daniel Geller en Dayna Goldfine vele bronnen op, en ze kiezen in hun aanpak voor Cohens eigen stijlkenmerken. Dus is hun film lang, prettig traag, conventioneel in de aanpak, meanderend in het ritme, en vaak liever dromerig en poëtisch dan expliciet of uitleggerig.

We zien schetsen van de tekst, omcirkelingen en doorstrepingen, zien en horen de oude mastertapes van opnamen draaien en gaan terug naar Cohens begin als songwriter: nadat hij eerst een dichter was, werd hij nu een dichter op muziek. We horen artiesten met wie hij speelde, journalisten die hem interviewden en vele anderen: het geluid van hun opnamen, de foto’s en beelden van hun ontmoetingen. En dan klinkt soms de stem van Cohen zelf, die gaandeweg steeds meer ging klinken alsof hij praatte wanneer hij zong, dus wanneer we hem nu horen praten, horen we hem ook zingen. We horen ook dat hij overwoog zijn naam te veranderen toen hij echt beroemd werd: dan kon je in deze wereld maar beter geen joodse naam hebben.

Het interview uit 1992 in een Amerikaans restaurant dat geregeld terugkeert maakt duidelijk dat Cohen zijn werk best wil toelichten, maar ook oog heeft voor het belang van de mythe. De man valt niet geheel te doorgronden, het nummer evenmin. Maar ook de omcirkelende bewegingen zijn interessant, en het verhaal van de versies van John Cale en zeker Jeff Buckley. En anderen, zoals singer-songwriter Glenn Hansard, duiden het nummer wel degelijk treffend. ‘Hallelujah was een woord dat je niet kon gebruiken zonder al te religieus te klinken’, zegt Hansard. ‘Leonard nam dat woord uit de lucht en bracht het terug naar de aarde.’

Hallelujah: Leonard Cohen, a Journey, a Song draait tussen 17 en 28 november op het IDFA. Voor kaarten en informatie idfa.nl