Naar bed gebracht

Salvador - Dit weekend vond in Salvador, Brazilië, een VN-congres over misdaadpreventie plaats. Vierduizend afgevaardigden uit 140 landen spraken over internationale samenwerking op het gebied van criminaliteitsbestrijding, strafrecht en mensenrechten. Maar terwijl men in het congrescentrum vergaderde werd in de sloppenwijken van de stad de misdaad op zijn Braziliaans bestreden.
Het was een moedige keus van de Verenigde Naties om een congres over een dergelijk onderwerp juist in Brazilië te organiseren. Van de misdaadcijfers van het land word je namelijk niet vrolijk: elk jaar vinden meer dan vijftigduizend Brazilianen de dood in het drugsgeweld dat in de sloppenwijken van de grote steden woedt. Wellicht nog schokkender is dat slechts 0,04 procent van deze moorden tot een veroordeling leidt. Verreweg het grootste deel van de slachtoffers bestaat uit jonge zwarte mannen.
Iedere Braziliaan weet dat er in de grote steden doodseskaders actief zijn; milities die huishouden in buurten waar de geüniformeerde politie zich niet meer durft te vertonen en voor eigen rechter spelen. Dat veel van de leden van dit soort groepen uit het politieapparaat afkomstig zijn is alom bekend. Ook in Salvador, de derde stad van het land, zijn standrechtelijke executies aan de orde van de dag. Sla de krant open en de gruwelijkste foto’s staren je tegemoet. In de berichtgeving beschuldigen buurtbewoners en familieleden de politie of doodseskaders, maar nooit lees je over een veroordeling. Wie niet direct met het drugsgeweld te maken heeft, doet alsof zijn neus bloedt. Dat moet ook wel, anders zou je gek worden.
Vale das Pedrinhas is een sloppenwijk dichtbij de luxehotels waar de deelnemers aan het VN-congres verbleven. De wijk staat zeer slecht bekend, maar biedt goedkope woonruimte op een prachtlocatie. Deze week was ik er op huizenjacht. Op de vraag hoe het tegenwoordig met de veiligheid in de wijk stond gaf een vrouw van wie ik overwoog een huis te huren een eufemistisch, maar duidelijk antwoord: ‘Maak je geen zorgen, de probleemjongeren zijn hier allemaal naar bed gebracht.’ Ze vouwde haar handen samen naast haar wang, hield haar hoofd scheef en knipoogde veelbetekenend. Dat er in Vale das Pedrinhas doodseskaders actief zijn was op zich geen verrassing. Dat er gewone mensen zijn die hun werk toejuichen wel.