Beste Boeken 2011

Narcistisch

Ál die nieuwe schrijvers, steeds maar weer. De vermoeidheid die Bas Heijne onder woorden brengt in zijn essay Echt zien: Over literatuur in het mediatijdperk (Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 12,50) komt me bekend voor.

Medium bas heijne   echt zien

Tegelijkertijd is dat iets waarvoor je - zeker als literair criticus zijnde - altijd een beetje moet waken. Een van de redenen waarom het essay van Heijne me zo beviel is dat hij cultuurkritisch is, maar nergens vervalt tot makkelijk cultuurpessimisme. Buiten dat toont hij zich de ideale, want actuele en immer elegant formulerende essayist.
Eye-opener: dat het ál meer lijkt te gaan om een verhaal dichtbij huis te zoeken, in plaats van je op onbekend terrein te wagen. ‘Wanneer iets je niets zegt, hoef je er ook geen kennis van te nemen.’ Cultuur wordt op die manier steeds meer een zaak van bevestiging, in plaats van een middel tot verkenning.
Nederland is te klein voor Connie Palmen, dat bleek maar weer uit de ontvangst van haar Logboek van een onbarmhartig jaar (Prometheus, € 19,90) over haar overleden geliefde Hans van Mierlo. Waar we Joan Didion en Joyce Carol Oates op veilige afstand kunnen bewonderen om de manier waarop ze persoonlijk verlies publiek maken, wordt Palmens onbedaarlijk verdriet als schaamteloos en narcistisch ervaren. De commotie over haar rouwbeklag deed me denken aan de schande die toentertijd werd gesproken van de geschriften van een publicist die zich gelukkig ook niet inhield toen ze haar man verloor, Renate Rubinstein. In beide gevallen leidde het tot aangrijpende literatuur.