Naturabonus

Alles wordt duurder, maar niet goedkoper. Daarom worden her en der bonussen bedacht, voor ouderen bijvoorbeeld. Het nadeel is dat ze niets meer te kiezen hebben.

Het moestuintje van een gepensioneerde vriendin hing op haar balkonnetje tegen de muur van het buurhuis. ‘Garden’ stond er heel toepasselijk op het bakje. De rozemarijn in het tuintje deed het goed, de bieslook redelijk, de basilicum had het niet naar zijn zin. Er was geen plaats op dit balkonnetje voor aardbeienplantjes, kroppen sla, stronken prei, tomatenranken of rijen aardappelen. Waar zou pvda-staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de pensioen-aanvullende moestuin hebben gedacht voor deze en andere gepensioneerden op een bovenhuis in een grote stad, waar het dichtstbijzijnde parkje niet eens betreden mag worden, laat staan omgeploegd?

Met een aantal gepensioneerden in een groter pand-met-tuin gaan wonen om gezamenlijk spa en schoffel ter hand te nemen, zet – als het aan Klijnsma ligt – financieel gezien geen zoden aan de dijk. Wat die moestuin bij de supermarkt bespaart aan euro’s wordt tenietgedaan doordat deze zelfde staatssecretaris ouderen wil korten op de aow als ze samen in een huis gaan wonen. Gedeelde woonlasten maakt het leven goedkoper, is haar argument daarvoor.

Ook voor een stel ouderen samen in één huis zou deze mantelzorgboete gelden, niet alleen als de gepensioneerden bij een van hun kinderen intrekken. Het kan zijn dat de Eerste Kamer deze week een stokje steekt voor de invoering van deze boete. Alleen dan is samen-in-een-huis-met-tuin een manier voor gepensioneerden om de naturabonus van Klijnsma binnen te halen, als doekje voor het bloeden wanneer ouderen zijn aangesloten bij een pensioenfonds dat wegens een ontoereikende dekking het pensioen niet kan verhogen.

Ook vvd-minister Edith Schippers van Volksgezondheid heeft een naturabonus bedacht voor ouderen met een laag inkomen. Deze bonus krijgen ze als ze een ziektekostenverzekering afsluiten die de zorgverzekeraar het recht geeft te bepalen naar welke specialist en welk ziekenhuis ze mogen, de zogenoemde naturapolis. Een meerderheid in de Tweede Kamer is er vorige week mee akkoord gegaan dat zorgverzekeraars de rekening van artsen of ziekenhuizen waar geen contract mee is gesloten helemaal niet meer hoeven te vergoeden. Nu moeten zorgverzekeraars nog een deel betalen. Als patiënt heb je in de nieuwe situatie dus mogelijk helemaal niks meer te kiezen, maar goedkoper is de polis dan wel.

Net als de moestuinbonus geldt deze naturabonus ook voor hen die jonger zijn dan de aow-gerechtigde leeftijd of degenen die hun geld liever aan andere zaken besteden dan hun gezondheid. Daarmee ontnemen voorstanders je maar wat graag de mogelijkheid om te zeggen dat er sprake is van een groeiende tweedeling in de samenleving. Wie geld heeft, heeft immers de vrijheid ook te kunnen kiezen voor het goedkopere. Dat die keuzevrijheid voor wie weinig geld heeft een stuk lastiger wordt, zo niet onmogelijk, wordt liever ontkend.

Ook de artsen zelf willen hun eigen specialist kunnen kiezen

Minister Schippers vertrouwt erop dat de zorgverzekeraars bij het contracteren van de specialisten zullen letten op kwaliteit. Maar waarop is het vertrouwen gestoeld dat ziektekostenverzekeraars anders opereren dan gemeenten sinds die verantwoordelijk zijn voor het inkopen van de huishoudelijke hulp in de zorg en hulpmiddelen zoals scootmobiels? Sinds gemeenten deze zorg moeten inkopen regent het klachten, want het is vooral de prijs waar ze op letten. Vraag het maar aan de huishoudelijke hulpen in de thuiszorg, met name in die ene gemeente waar een bestuurder meende dat goedkopere bijstandsgerechtigden hun werk wel konden overnemen.

Of vraag het aan de hulpmiddelenwinkel Welzorg. Die heeft deze week besloten extra mankracht in te huren na een vernietigend artikel in de Volkskrant over het hilarisch pijnlijke gebrek aan kennis en inlevingsvermogen bij deze hulpmiddelenwinkel: mevrouw, kunt u even onder uw elektrische rolstoel kruipen en het chassisnummer aan ons doorgeven. Op goed personeel was door Welzorg bezuinigd om toch maar opdrachten binnen te kunnen halen bij gemeenten die de prijs het belangrijkste criterium vinden.

Ook de artsen zelf zijn bang dat kwaliteit bij de zorgverzekeraars niet de doorslaggevende factor zal zijn. Dat is niet alleen omdat ze hun inkomen in gevaar zien komen als ziektekostenverzekeraars met hen geen contract willen sluiten. Dat argument speelt in deze belangenstrijd in de zorgwereld zeker een rol. Maar vraag artsen ook maar eens of ze zelf een naturapolis zouden afsluiten. Het antwoord zal nee zijn. Ze willen hun eigen specialist kunnen kiezen als ze ziek worden, en daarmee de beste zorg. Want zij weten beter dan de gewone patiënt én dan de ziektekostenverzekeraar dat er artsen zijn die minder kwaliteit leveren.

Ook bij de ‘staatsbank’ ABN Amro hebben ze een soort naturabonus bedacht. Nu de variabele bonus door pvda-minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën aan een maximum wordt gebonden, heeft de Bank Anno Nu een manier gevonden om de effecten van deze maatregel voor hun personeelsleden te verzachten. Van hen wordt niet gevraagd dan maar een moestuin te gaan aanleggen of over te stappen op een naturapolis voor hun ziektekosten. Het vaste salaris van de managers die door Dijsselbloems eis worden getroffen, gaat gewoon met twintig procent omhoog.

De Tweede Kamer gaat volgende week donderdag met zomerreces, tot begin september. Alle tijd dus voor politici om na te denken over het fenomeen naturabonussen, over wat wel kan en vooral ook wat niet. Schoffelen in een moestuin schijnt daarbij heel ontspannend te werken.