Nederland heeft zijn eigen solingen

Op 29 mei 1993 kwamen bij een brandbomaanslag op een Turks gezin in het Duitse Solingen een vrouw en vier kinderen om het leven. Verontwaardiging alom, maar vooral in Nederland. Liefst 1,1 miljoen Nederlanders deden mee aan de ‘Ik ben woedend’-briefkaartenactie. ‘Vijf onschuldige vrouwen en kinderen zijn levend verbrand, alleen omdat ze buitenlander zijn’, kreeg bondskanselier Kohl te lezen. Op die van Janmaat na ondersteunden alle kamerfracties het initiatief, dat leidde tot een crisis in de Duits-Nederlandse betrekkingen. Duitsland was verontwaardigd over de snelheid waarmee de Nederlandse publieke opinie zich versmalde tot deze massale veroordeling, terwijl de motieven nog onderzocht werden.

Nederland kent sinds verleden week dinsdag een bijna identiek drama. Bij een aangestoken brand in de Frans Halsstraat in de Haagse Schilderswijk kwamen zes leden van een Turks gezin om. Maar nu geen massale verontwaardiging, premier Kok is nog niet bedolven onder een zee kaarten en ook elders blijft het verdacht stil. Nederland lijkt vooral op zoek naar een veilige ontsnappingsroute uit de kolossale schuldvraag waarvoor het zich ineens gesteld ziet. Politiek en media klampen zich vast aan iedere verklaring waarmee de aanslag wordt ‘verkleind’ tot een intern-Turkse aangelegenheid, daarbij dankbaar gebruikmakend van de propagandamachine die het Turkse volksdeel in Nederland al jaren tot in de diepste vezel verdeelt. De keiharde oorlog in Turkije tussen regering en alles wat ook maar ruikt naar PKK en Koerdisch nationalisme wordt ook in Nederland gevoerd, door de Grijze wolven en hun tegenstrevers. Dankzij een succesvolle segregatiepolitiek verneemt de Nederlander daar meestal niets van, maar nu valt er niet aan te ontkomen. Zo was de Turkse Federatie Nederland, die een aantal welzijnsinstellingen overkoepelt, wel heel gretig om de Haagse aanslag op het PKK-conto te schrijven. Onduidelijk blijft welk belang de Koerdische separatisten zouden hebben bij een aanslag op het gezin van een mede-Koerd zonder economische middelen, die zich buiten het politieke debat probeerde te houden. Maar de media volgen dit spoor met groot enthousiasme.
Ook de Turkse regering probeert garen te spinnen bij de aanslag. Ankara liet prompt weten dat Nederlands protest over de mensenrechtenschendingen van de aspirant-Europartner niet meer valide is. Dat geeft Nederland weer gelegenheid zich te excuseren. Een veeg teken was het ontbreken van een vertegenwoordiger van de Nederlandse regering bij de begrafenis van de moeder en vijf kinderen in Eleskirt in Oost-Turkije. Dat lijkt een poging te ontkennen dat ook in Nederland iets structureel mis is met de interculturele betrekkingen. Terwijl ook dit land ondertussen dringend toe lijkt aan een kritisch zelfonderzoek naar de tolerantiegrens, zoals de Duitsers deze tegenwoordig bijna wekelijks verrichten. Daarvoor zijn er ook hier inmiddels al te veel brandbommen afgegaan. De aanslagen en bedreigingen waarvan de organisatoren van de - mager bezochte - Tocht van Woede en Wanhoop in Den Haag inmiddels het slachtoffer zijn geworden, doen dan ook het ergste vrezen.