Overzicht 1995

Nederland is af

Onze special ‘Afscheid van een tevreden natie’ vertelt de recente geschiedenis van Nederland aan de hand van portretten. We zijn aangeland bij 1995. Joost de Vries geeft een korte inleiding, daarna volgen profielen van overste Karremans, volkshuisvester Jim Schuyt, de Schilderswijk, John de Mol en Jan Kalff.

Medium groene 1995

Op het moment op 31 december dat de klok van 23.59 op 00.00 springt, pakt Ischa Meijer Connie Palmen vast. ‘1995 wordt een prachtig jaar’, zegt hij.

En waarom ook niet? In 1995 had het kabinet-Kok nog de wind in de zeilen; het eerste ‘paarse kabinet’ was toch zeker een voorbeeld voor alle andere naties, een kabinet waarin links en rechts elkaar hadden gevonden, waarin alle grote verschillen waren overwonnen. Nederland was af. Het kabinet had als enige taak de burger nog vrijer en nog rijker te maken. En dus kwamen er voorstellen voor soepeler wetgeving over euthanasie en werden de eerste stappen richting het homohuwelijk gezet. Het kabinet liet de NS zich opsplitsen, zodat de spoorwegen efficiënter en marktgerichter konden gaan werken, net zoals de woningcorporaties.

Het publieke bestel werd opengegooid: sbs kwam er als commerciële omroep bij, net als Veronica, dat de publieke omroep verliet om commercieel verder te gaan met gewaagde programma’s en gelikte tv-series, dit alles onder de noemer, zoals Henk Westbroek het tenminste samenvatte: ‘Kom bij ons, dan krijg je een stijve!’

Zoals sportmomenten de tijdgeest met terugwerkende kracht verrassend kunnen samenvatten, zo was het meest besproken sportmoment dat van Louis van Gaal, die net nadat zijn Ajax in Tokio de wereldbeker had gewonnen de fans toesprak op het Museumplein: ‘Wij zijn de besten! Wij zijn de besten van Rotterdam! En wij zijn de besten van Eindhoven! En wij zijn de besten van Europa. En wij zijn de besten van…’ Hij hoefde zijn microfoon maar uit te steken en het publiek schreeuwde het antwoord: de wereld!

Hoe dominant dat geluksgevoel was, bleek wel uit het feit dat het best verkochte album van 1995 dat van André Rieu was, die zijn grootste doorbraak had beleefd in de rust bij Ajax tegen Bayern München, de Nederland-Duitsland van het clubvoetbal, toen hij in de middencirkel op zijn Stradivarius Sjostakovitsj’ Tweede wals speelde. Ajax won de Champions League, en geen Nederlander die André Rieu niet kende.

Ajax won de Champions League, en geen Nederlander die André Rieu niet kende

Maar 1995 was ook het laatste jaar van Ischa Meijer, hij stierf op zijn verjaardag, op Valentijnsdag. Twee maanden later overleed de eerste van De Grote Drie, W.F. Hermans. En in datzelfde jaar deed een ander fenomeen zijn intrede in het Nederlandse politieke debat: het buitenland. Eerst in de vorm van tienduizenden vluchtelingen waar geen adequate opvang voor kon worden geregeld. Daarna in de ploerterige vorm van Ratko Mladic, die met zijn Servische troepen de ‘safe area’ Srebrenica binnenreed, waar het uitgeklede Nederlandse Dutchbat-bataljon duizenden Bosnische moslims moest beschermen. De Nederlandse soldaten waren outnumbered en outgunned en konden niet op steun van andere Navo-troepen rekenen. Kolonel Thom Karremans had geprobeerd als ‘gentleman’ met Mladic te praten, maar deze had geen enkel respect voor de Nederlandse commandant. Hun gesprek, met een lullig glaasje schnapps, werd vastgelegd op video.

In de jaren daarna had de populaire talkshow Barend Van Dorp het elke dag over het ‘Karremans-gevoel’. Niemand hoefde uit te leggen wat daarmee werd bedoeld, het kwam erop neer dat je in een positie verkeerde waarin je dacht dat je de zaken onder controle had, om erachter te komen dat je helemaal niets voorstelde.

Lees de profielen in dit tijdvak (1982-1991):

Lees hier de inleiding bij onze dubbeldikke special:Afscheid van een tevreden natie - onze recente geschiedenis in portretten

Bekijk hier de inhoud van de hele special, inclusief alle andere tijdvakken en profielen

Nog geen abonnee en dus geen toegang tot de digitale editie? U leest De Groene digitaal al vanaf 4,95 voor één week.

De verhalen zijn ook te lezen via Blendle: Karremans; Schuyt; Schilderswijk; De Mol; Kalff