Commentaar: War om drugs

Nederland voert oorlog in Colombia

Binnenkort zou het verbijsterende dodental in de Colombiaanse burgeroorlog wel eens flink kunnen oplopen. Vorige week gaf de Amerikaanse president Clinton het groene licht voor het Plan Colombia, het grootste militaire hulppakket uit de Latijns-Amerikaanse geschiedenis: 1,3 miljard dollar steun voor het Colombiaanse leger.

Het buitensporige geweld tussen marxistische guerrillastrijders en het leger, gesteund door niets ontziende paramilitaire «zelfverdedigingseenheden», duurt nu al meer dan veertig jaar. Alleen al de afgelopen tien jaar vielen er bijna veertigduizend doden. De Amer kaanse miljardendonatie in de vorm van helikopters, wapens en instructeurs wordt door waarnemers gezien als het begin van een ongekende escalatie van het conflict. Dat menen ook de Colomb aanse strijdkrachten. «Dit is een keerpunt voor het vredesproces», sprak opperbevelhebber Fernando Tapias tevreden.

In 1998 was er nog hoop. De toen kersverse Colombiaanse president Andrés Pastrana leek te beseffen dat niemand de oorlog nog kon winnen. Pastrana wilde de geschiedenis ingaan als de man die zijn geplaagde land vrede bracht. Miljoenen mensen gingen de straat op om zijn voornemen kracht bij te zetten. Maar dat bleek niet zo simpel. De Farc-elp, de grootste marxistische guerrillagroepering, bleek alleen bereid aan de vredesonderhandelingen deel te nemen als het leger een gebied ontruimde zo groot als Zwitserland. Aldus geschiedde.

De laatste tijd was het betrekkelijk rustig, maar die rust lijkt nu wreed verstoord te worden. Pastrana’s vredesstreven heeft zwaar onder vuur gelegen van de Verenigde Staten. Volgens de Amerikanen offerde hij met zijn pogingen te onderhandelen met de guerrilla de heilige principes van de war on drugs. En inderdaad, het door het leger ontruimde gebied is uitgegroeid tot een marxistisch narcostaatje in de jungle.

Pastrana, die onder enorme Amerikaanse druk staat, heeft eieren voor zijn geld gekozen. In zijn Plan Colombia heeft hij (uiteraard vergeefs) geprobeerd zijn vredesstreven en de war on drugs met elkaar te verzoenen. De Farc ziet het plan dan ook als een regelrechte, hernieuwde oorlogsverklaring.

Hoewel de EU heeft geweigerd het plan mede te financieren, is Nederland al enige tijd tot over de oren bij de oorlog betrokken. De militaire vliegbases op Aruba en Curaçao zijn vorig jaar zonder parlementaire goedkeuring voor tien jaar in bruikleen gegeven aan de Amerikanen. «Om ongewapende verkenningsvluchten uit te voeren», zegt de regering. «Om hele gebieden te besproeien met gif dat niet alléén cocaplanten doodt», zegt de Farc. De guerrillaorganisatie beschouwt Nederland nu als partij in het conflict.

Het is diep triest dat Clinton op de valreep van zijn regerings termijn het bloedvergieten aanwakkert en de vredeskansen in Colombia de grond in boort. En het is onbegrijpelijk dat Neder land aan dit onverstandige beleid bijdraagt. In september heeft de Tweede Kamer het laatste woord over het vliegbasesverdrag. Hopelijk kiest ze ervoor het per direct eenzijdig op te zeggen.