Televisie: Cannabis

Nederlandse schijnheiligheid

Wie geïnteresseerd is in bewustzijnsverruimende of -vervormende middelen, in juridische en politieke gevechten erover, in ontstaan, bloei en verval van een ooit mondiaal uniek beleid, in argumentatie voor en tegen gedogen – die moet vooral kijken. © KRO-NCRV

‘Wernard Bruining, Henk de Vries en Ben Dronkers: je kent ze niet, maar ze hebben meer voor Nederland gedaan dan Heineken, Goudse kaas en Johan Cruyff bij elkaar’, zegt een reuzelachtige commentaarstem in oude Veronica-stijl. Het statement zelf nog vetter dan de stem. Eigenaardig in een prestigieuze zesdelige reeks van kro-ncrv met zijn keurige documentaire-traditie.

Word je tof van een sterk stickie? Want de serie heet Cannabis en behandelt de geschiedenis van ons uitzonderlijke gedoogbeleid inzake softdrugs. Met veel ruimte voor de kwestie Johan van Laarhoven, ook coffeeshoppionier, passend in het hasj- en wietrijtje Wernard, Henk, Ben. Steenrijk, van Brabant geëmigreerd naar Thailand en daar gearresteerd, mede op Hollandse instigatie; veroordeeld tot 104 jaar maar inmiddels overgebracht naar en vast in Nederland. Waanzinnige straf en toch doet die kapstok wat ongemakkelijk aan. Slachtoffer van de hysterische aspecten van de ‘war on drugs’ en van Nederlandse schijnheiligheid, zeker, maar zijn verdediging (Spong & vele anderen) komt zonder weerwoord zo uitgebreid aan bod in de eerste aflevering dat het lijkt of de man martelaar voor het Goede en Ware is.

Niettemin: een belangrijke serie. Wie geïnteresseerd is in bewustzijnsverruimende of -vervormende middelen, in juridische en politieke gevechten erover, in ontstaan, bloei en verval van een ooit mondiaal uniek beleid, in die van de coffeeshopcultuur, in argumentatie voor en tegen gedogen, in de effecten daarvan – die moet vooral kijken. Ook al omdat deze opsomming droog mag lijken, maar dat dankzij geïnterviewden, vormgeving en archiefmateriaal helemaal niet is. Andere tijden, maar dan uitgebreider.

Dat Van Agt als minister van Justitie inzag dat de wet onderscheid moest maken tussen soft- en harddrugs, wat staatssecretaris van Volksgezondheid Kruisinga wist tegen te houden, maar wat hij bij Den Uyl met steun van Irene Vorrink (moeder van cannabispropagandist Koos Zwart) bereikte – ik wist het niet meer. Dat er in de gedoogde verkoop van softdrugs twee scholen waren: de hippies van Mellow Yellow op de Weesperzijde (wier nering tegelijk bewustzijnsverruimend clubhuis was waar stuff als katalysator van ‘het goddelijke in de mens’ werd gezien, en die openging als ze zin hadden – ‘we zijn geen afhaalchinees’); en de harde geldverdieners van The Bulldog op de Oudezijds Voorburgwal (open van 9.00 tot 01.00, hoezo goddelijk?) – geen idee. Toen Henk zijn op Kralingen 1970 begonnen handel (hij moest een paar keer terug naar de Mokumse Nieuwmarkt om steeds grotere voorraad te scoren, die als warme broodjes in Rotterdam van de hand ging) fors uitbreidde en hij in Duitsland daar twee jaar voor vast zat, was bij terugkeer tot zijn verbijstering de goedmoedige sfeer rond blowen veranderd in de heroïnehel van Zeedijk en omgeving. Erbarmelijke beelden. Later kwam nog het in mijn ogen deprimerende blowtoerisme. Ik beken: ik was op Kralingen. Rookte er mijn eerste stickie. Niet gekocht van Henk. Meteen ook mijn laatste: al beroerd van het inhaleren. Mag een bierdrinker eigenlijk wel over cannabistelevisie schrijven?

Arjen Sinninghe Damsté (regie), Cannabis, zes delen, KRO-NCRV, woensdags vanaf 30 september, NPO 2, 20.25 uur