Nederlandse visgigant duikt op in internationaal corruptieschandaal

Het Nederlandse visserijbedrijf Parlevliet & Van der Plas (PP) is betrokken bij een corruptie-affaire rond visquota in Namibië. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoekscollectief Spit voor De Groene Amsterdammer.

Het Nederlandse visserijbedrijf Parlevliet & Van der Plas (PP) is betrokken bij een corruptie-affaire rond visquota in Namibië. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoekscollectief Spit voor De Groene Amsterdammer. Het bedrijf uit Katwijk is voor de helft eigenaar van een Pools bedrijf dat een rol speelt in het wegsluizen van winsten uit Namibië. De andere eigenaar is het IJslandse visserijconcern Samherji, dat de spil is in de omkopingszaak.

Tussen 2012 en 2019 betaalde Samherji politici en zakenlieden in Namibië steekpenningen in ruil voor goedkope visquota. De opbrengsten van de lucratieve visvangsten sluisde het bedrijf het land uit via een wirwar van bedrijven in verschillende landen, om zo belasting te ontwijken. In Namibië zitten inmiddels de vroegere ministers van Justitie en Visserij en een aantal prominente zakenlieden in voorarrest. Naar verwachting begint de rechtszaak in december. In IJsland loopt justitieel onderzoek naar zes (oud-)werknemers van Samherji.

De IJslanders visten in Namibië met drie enorme schepen. Een van die freezer trawlers was de Saga. Het management van de Saga werd gevoerd door Samherji’s Poolse dochteronderneming Atlantex. Een gelekt bedrijfsplan uit 2014 laat zien dat het Poolse bedrijf een toeslag van 15 procent in rekening bracht op de exploitatiekosten. Zo verschoof de winst van Namibië naar Polen, waardoor Samherji minder belasting betaalde.

In de nazomer van 2018 kocht Parlevliet & Van der Plas voor 50.000 euro de helft van de aandelen in Atlantex. ‘Daarmee werd PP onderdeel van de Fishrot-affaire’, zegt klokkenluider Johannes Stefansson, een oud-werknemer van Samherji die de corruptie eind vorig jaar aan het licht bracht door 30.000 documenten te lekken naar Wikileaks.

Uit deze zogeheten Fishrot Files blijkt dat de smeergeldbetalingen doorliepen tot januari 2019. Tot die tijd viste de Saga in Namibische wateren. Oftewel: in de periode dat PP via Atlantex het management voerde over de Saga, viste dit schip op met smeergeld verkregen quota in de Atlantische Oceaan voor de kust van Namibië. En was het medeverantwoordelijk voor de Namibische bemanning. Die raakte begin dit jaar van de ene op de andere dag werkloos toen de Saga in het holst van de nacht Walvisbaai verliet en naar Las Palmas voer, uit vrees dat Namibische autoriteiten beslag zouden leggen op het schip.

Ook lijkt Parlevliet & Van der Plas Samherji te hebben geholpen om Poolse EU-visquota te behouden. Vanaf september 2018 liet Samherji het schip Saga om belastingtechnische redenen onder de Namibische vlag varen. Om ook de Poolse quota te behouden, had Atlantex een nieuw schip nodig. Daarop verkocht PP zijn grootste schip, de Annelies Ilena, voor 60 miljoen euro aan Atlantex. Volgens drie verschillende experts is die koopsom veel te hoog. Het schip werd eind jaren negentig gebouwd voor 63 miljoen euro. De huidige waarde zou dichter in de buurt van 35 miljoen euro liggen. ‘Het lijkt erop dat PP Samherji uit de brand hielp, en zich daar goed voor liet betalen’, zegt Stefansson.

Parlevliet & Van der Plas ontkent in een reactie dat Atlantex het management voerde over de Saga nadat het bedrijf uit Katwijk aandeelhouder werd. In het internationale scheepsregister IMO van de Verenigde Naties staat Atlantex genoemd als manager van het schip tot 24 juli 2020. De verkoopprijs van 60 miljoen euro voor de Annelies Ilena is volgens het bedrijf marktconform.

PP en Samherji werken op meer terreinen nauw samen. De twee bevroren-visgiganten runnen de joint venture UK Fisheries in Engeland, met dochterbedrijven in Frankrijk, Spanje en Portugal, en ze werken samen in Angola, Polen, Letland en Duitsland. De grootste aandeelhouder van Samherji, Baldvin Thorsteinsson, de zoon van Samherji’s CEO Thorstein Baldvinsson, woont in Nederland op steenworp afstand van PP-CEO Diek Parlevliet en is bestuurder van een bedrijf dat vorig jaar op het adres van PP’s hoofdkantoor werd ingeschreven.


*Dit onderzoek is onderdeel van het Money Trail project ondersteund door de Nationale Postcode Loterij. Lees hier het hele onderzoek: ‘Vissen in troebel water’. Meer informatie: www.oc-spit.com