Neergehaalde hekjes

JACQUELINE OSKAMPDe cd is verkrijgbaar bij de concerten en via tel. 020 694 5667 314,50, (excl. 33,20 verzendkosten). Rumori-concert, 27 oktober om 16.00 uur in Frascati.
Rumori was een van de eerste concertseries in Nederland waarin een postmodern concept van programmeren onversneden werd toegepast. Deze zondagmiddagen die sinds 1990 in het Amsterdamse theater Frascati worden gehouden, vormen een ontmoetingsplaats voor geestverwanten.

Niet voor niets luidt de ondertitel van de serie, even ferm als onbepaald: De organisatie van geluid. Niet langer ging het om een specifiek genre muziek, maar om een gedeelde houding, om een mentale verwantschap. En zo werd er voor deze concerten vrijelijk geput uit geïmproviseerde muziek, gecomponeerde stukken, elektronisch werk, niet-westerse muziekvormen en kleinschalig muziektheater - zolang deze muziek maar voortkwam uit eenzelfde geest: avontuurlijk en compromisloos.
Een tweede kenmerk van de Rumori-concerten was de presentatie. Als losse brokstukken werden de optredens naast elkaar geplaatst. Niets werd voorgekookt, inhoudelijke verbanden zouden vanzelf wel boven komen drijven. Of niet. Want steeds meer vatte de gedachte post dat onze wereld juist volkomen versnipperd en gefragmenteerd is. En die notie creëert de vrijheid om een Bach-sonate naast een performance van Dick Raaijmakers te zetten, of een koorwerk van Gabrieli naast een elektronisch werk van Karlheinz Stockhausen. Verbanden proberen immers een geforceerd, kunstmatig wereldbeeld in stand te houden. Dus vormden de uitgevoerde stukken een mozaïek waar geen patroon in valt te ontdekken. Of, zoals op het hoesje bij de zojuist verschenen Rumori-cd staat geformuleerd: ‘Slechts de context van het concert houdt de onderdelen bij elkaar.’
Aan de cd die onlangs in het Stedelijk Museum werd gepresenteerd, is te zien dat het concept van verbrokkeling over haar hoogtepunt heen is. De cd, die (met werken van onder anderen Morton Feldman, Alison Isadora, Junko Ueda, Edwin van der Heide, Diderik Wagenaar en een uitgebreide improvisatie door Han Bennink en Marc Ribot) een weerslag vormt van het afgelopen seizoen, is namelijk prachtig gecomponeerd. Als bij een diner in een exquis restaurant worden substantiële gerechten afgewisseld met kleine smaakmakers. Licht en zwaar staan in een voorbeeldig evenwicht en overgangen lijken vooral continuïteit te suggereren.
Dat de fragmentatieformule aan populariteit lijkt in te boeten, betekent geenszins dat iedereen zich weer op zijn oude stellingen terugtrekt. Een van de belangrijkste drijfveren voor de oorspronkelijke organisatoren van Rumori (Michel Waisvisz, Maarten Altena en Huib Emmer) was het neerhalen van de hekjes tussen de keurig aangeharkte tuintjes. Die openheid, de belangstelling voor de buurman zeg maar, is een grote aanwinst. Maar wel lijkt er meer behoefte te ontstaan aan een kader. Niet zozeer een voorgekauwde interpretatie als wel een context die reflecteert op het gebodene.
Dat ook de huidige programmeurs van Rumori tot die conclusie zijn gekomen, blijkt wel uit de plannen voor het aanstaand seizoen. De vier concerten die wederom een ratjetoe aan stukken herbergen - muziek van Amerikaanse pioniers, nieuw werk van jonge Nederlandse musici, een videoperformance van Steina Vasulka, een film over Jackson Pollock, dans, elektronica en improvisaties - zullen worden vormgegeven door een viertal architecten en beeldend kunstenaars: Steina Vasulka, Elise Tak, Arne van Herk en Adriaan Geuze. Hun opdracht luidt de middag zo in te richten 'dat het begrip “concert” niet meer van toepassing is’. Dus eigenlijk: een letterlijke organisatie van het geluid.