Nepnieuws blokkeert de Macedonische naamsverandering

Skopje – ‘Facebook heeft gewonnen.’ Dat is de analyse van een commentaar op de nationale televisie van Macedonië. Sorry, op de televisie van de ‘Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’, de officiële naam van het land. Griekenland mag akkoord zijn met verandering van de naam in ‘Noord-Macedonië’, die naamsverandering is nog niet aangenomen door het parlement in Skopje. Bovendien is het referendum over de naamsverandering uitgedraaid op een nederlaag van eenieder die graag ziet dat het land toetreedt tot Navo en EU. Goed, negentig procent stemde voor, maar de opkomst was 36 procent, de vereiste opkomst vijftig procent. ‘Nee’, zegt een andere commentator in dezelfde uitzending: ‘Niet Facebook, Rusland heeft gewonnen.’

Even opfrissen: Griekenland boycotte toetreding tot Navo en EU omdat het meent dat de naam Macedonië exclusief toebehoort aan een gebiedsdeel van hun land. Bovendien was het antieke Macedonië hellenistisch: een Slavisch sprekend volkje heeft daarom geen recht op de naam. Noord-Macedonië mag wel.

Aanvankelijk leek de zaak rond. Zelfs de Macedonische oppositie bracht weinig argumenten in tegen de deal met Griekenland. Ook die had gestreefd naar toetreding tot de EU – niet gek in een land waar het gemiddelde inkomen rond de 350 euro per maand ligt en de werkloosheid twintig procent is. Op straat demonstreerde slechts een troepje voetbalhooligans en ultranationalisten. Op internet, daarentegen, ging het anders. Het ontplofte van het nepnieuws in het Macedonisch, allemaal met de strekking: naamsverandering is de hel. Buitenlandse critici kuchten achter de hand. Na de Amerikaanse verkiezingen bleken veel nepberichten uit de campagne afkomstig van Macedonische IP-adressen. Nu kregen Macedoniërs hun trekken thuis. De Facebook-pagina’s riepen op: ga niet stemmen. #bojkotiram.

Een bijzonder vaak gedeeld bericht claimde dat naamsverandering Google ertoe noopte het Macedonisch als taal te laten vallen. Een ander bericht bevatte een foto van een in elkaar gemepte zangeres, bijzonder populair in het land, plus de mededeling dat de politie haar had toegetakeld omdat ze zich zou hebben uitgesproken tegen naamsverandering. In werkelijkheid was de foto genomen na huiselijk geweld. Niet de politie, maar haar vriendje had haar in elkaar gemept.

De regering raakte in lichte paniek. Die sputterde over Russische inmenging en wees, in de nasleep van de Skripal-vergiftiging, een Russische diplomaat uit. Rusland reageerde furieus. De ambassadeur in Skopje waarschuwde: ‘Als het ooit tot een conflict komt tussen Rusland en de Navo zijn jullie een legitiem doelwit.’ Jullie Macedoniërs. Sorry, Noord-Macedoniërs.