Netanyahu creëert zijn eigen vietnam

Mubaraks afwezigheid in het komende tv-docudrama - hij stelde zijn optreden in Washington afhankelijk van Israels sluiting van de omstreden tunnel - vergemakkelijkt Arafats positie niet, die nu automatisch minder ‘Arabisch-nationaal’ overkomt dan zijn Egyptische collega. Arafats minimumeisen zijn niet eenvoudig te verwezenlijken. Gezien Netanyahu’s verbetenheid in het tunnelconflict is het onwaarschijnlijk dat hij op dit punt zijn zin gaat krijgen. Echt belangrijk is dit echter niet, als de Palestijnen er andere, substantiëlere concessies voor in de plaats krijgen.

Israel, zei iemand, moet in Hebron betalen voor de schade die het in Jeruzalem heeft aangericht. Arafat heeft een hele serie klachten over Israelische schendingen van de diverse Oslo-akkoorden: het niet vrijlaten van politieke gevangenen, het niet naleven van de belofte Palestijnse vrijwegen tussen de Gazastrook en de Westoever te institutionaliseren. Ook zullen de Palestijnen eisen dat de status quo in Jeruzalem niet verder wordt aangetast: als de verjoodsing van de Heilige Stad in het huidige tempo doorgaat, is er binnenkort niets meer te onderhandelen over.
Israel heeft zich echter in een hoek gemanoeuvreerd waar het moeilijk uit kan komen. Elke concessie komt de Israelische premier op gezichtsverlies te staan. En Netanyahu’s eigen verlanglijst oogt al even onhaalbaar. Hij probeert de problemen glad te strijken zonder ze bij de wortel aan te pakken, liefst via een of andere gezichtsreddende bezweringsformule, die elke partij naar eigen inzicht kan interpreteren. De Israelische doden, gevallen door Palestijnse kogels, vormen Netanyahu’s kracht èn zwakte: zij maken de bevolking woedend, maar zijn tegelijkertijd in staat het moreel te breken.
Ontwapening van de Palestijnse politie, liefst met herbezetting van de Palestijnse vrijsteden, dat zijn de (besmuikt gefluisterde) eisen van uiterst rechts. Het eerste is onhaalbaar zonder het tweede; beide zijn onmogelijk zonder een bloedbad, zoals Israel de afgelopen week heeft meegemaakt. Het gevolg is dat ze het laatste sprankje hoop op vrede in het Midden-Oosten om zeep zullen brengen - ten gunste van extremistische utopieën over de volledige kolonisering van de gebieden.
Zo ver hoeft het niet per se te komen. De jongste uitbarsting van geweld heeft Israel verder verdeeld. Rechts steekt de beschuldigende vinger uit naar links. Het was immers de regering-Rabin die de Palestijnse politie de wapens leverde, officieel om binnenshuis de orde te handhaven en potentiële terroristen in toom te houden - wapens die nu tegen Israel zelf worden gericht. De slogan van rechts was toen: ‘Geef ze géén geweren!’ Waarop links repliceerde dat er toch al massa’s illegale wapens in de bezette gebieden circuleerden, geweren die trouwens niet uit zichzelf af plegen te gaan. Het is primair de Palestijnse frustratie over het door Netanyahu doelbewust bevroren vredesproces die de wanhoopsdaden hebben uitgelokt.
Het is te vroeg om te stellen dat het Israelische vredeskamp inmiddels weer over een meerderheid beschikt. Maar onder de Bibi-stemmers van mei jongstleden zijn er ongetwijfeld heel wat spijtoptanten, die het thans begint te dagen dat de Likoed-kandidaat hen met de belofte van de 'goedkope vrede’ zand in de ogen heeft gestrooid. LE: Netanyahu heeft al aangekondigd dat de tunnel onder Oud-Jeruzalem voor eeuwig en altijd open zal blijven. De topconferentie in Washington zal echter over andere dingen gaan. Echte concessies van Israelische zijde zijn niet te verwachten. Alleen al door naar Washington te gaan, neemt Arafat een aanzienlijk risico. Hij kan zich, bij terugkomst, niet zonder concrete resultaten bij zijn achterban vertonen. Natuurlijk heeft hij de rellen zelf uitgelokt, zonder ze uiteindelijk in de hand weten te houden. Tegelijkertijd versterkt de vrees voor de ultieme chaos - in het geval Arafat de Palestijnen niet in de hand weet te houden - zijn positie. Iedereen is weer eens doordrongen van zijn onmisbaarheid. Dat kan hem steun van internationale donoren en, mogelijk, politieke toezeggingen van Israelische zijde opleveren, zonder dat er lastige vragen worden gesteld over financieel wanbeheer en schendingen van mensenrechten. Arafat is een ware tovenaarsleerling, die een gevaarlijk spel speelt met bijkans onbeheersbare krachten. Als hij straks met te weinig thuis komt, dan is hij gedoemd van het toneel te verdwijnen. Dat is in niemands belang. Netanyahu begint nu pas in te zien dat een sterke Arafat - dezelfde Arafat die hij een maand geleden nog weigerde de hand te drukken - in Israels eigen belang is. LE: Veel Palestijnen denken er anders over