Tel Aviv – Ariye Deri, leider van de ultra-orthodoxe Shaspartij, een recidivist, een al driemaal veroordeelde crimineel die het in zijn laatste rechtszaak voor belastingfraude met de rechters op een akkoordje gooide – een minnelijke schikking op grond van zijn belofte niet in de politiek terug te keren – in een ministerspost in de kersverse regering benoemen?

Nou, dat dacht ik niet, zei de Israëlische Hoge Raad, die gebruikmaakte van een zeer ernstig middel: rechterlijke uitsluiting, oftewel uitsluiting om een ministerspost te mogen bekleden. De boodschap van de Hoge Raad aan Deri en het kabinet is dat je niet van twee walletjes kunt eten. Je kunt geen gunstige deal met de rechter sluiten en zeggen dat je de politiek verlaat om binnen een jaar weer terug te keren.

De coalitie van Netanyahu komt door deze beslissing ernstig in gevaar en deze crisis zou zelfs tot nieuwe verkiezingen kunnen leiden. Netanyahu moest Deri ontslaan, maar als Shas zich terugtrekt vervalt de nipte meerderheid van de coalitie. Netanyahu, zelf verdacht van corruptie in een nog lopende rechtszaak, beraadt zich met Deri op manieren om een oplossing te vinden. Netanyahu heeft al wat alternatieven voorgesteld, waaronder het voorzitterschap van de Knesset, maar dat heeft Deri geweigerd.

Zijn voorstel: het wisselend minister-presidentschap, een juridische constructie die door het vorige kabinet is bedacht om Naftali Bennett en Yair Lapid wisselend de premiersscepter in handen te geven. Vice-premier is ook een optie. Samen met de nog niet veroordeelde Netanyahu zou de aartscrimineel in een soort duo ‘list en bedrog’ de regering en het land kunnen besturen. Maar er zit een adder onder het gras, want de Hoge Raad zal zich moeten uitspreken over de vraag of een crimineel überhaupt op de premierspost kan worden benoemd. Tot nu toe zijn daar geen gerechtelijke uitspraken over. Als Deri wordt gediskwalificeerd, loopt hij het risico om uit de politiek te worden verbannen. De precedentwerking van deze uitspraak kan ook Netanyahu lelijk in de vingers snijden als hij in zijn rechtszaak zou worden veroordeeld.

Het drie weken oude kabinet dat stabiliteit had beloofd, schudt op zijn grondvesten. Zoals de Hoge Raad in zijn uitspraak tegen Deri schreef: ‘We buigen ons hoofd voor de wet, maar de wet buigt zijn hoofd voor niemand.’