Niemand wil ruzie met Mongolië

Ulaanbaatar - Dat grensoverschrijdende politieke misdaden soms uit diplomatieke overwegingen in de doofpot verdwijnen is in deze cynische wereld helaas niet echt opmerkelijk. Dat vervolgens terug in eigen land de hoofdverdachte van een internationale ontvoeringszaak nonchalant tot baas corruptiebestrijding wordt gepromoveerd is daarentegen zo wrang dat het satire wordt. ‘We hebben het er natuurlijk moeilijk mee’, zegt mensenrechtenactivist Oyungerel Tsedevdamba vanuit de Mongoolse hoofdstad Ulaanbaatar. 'Maar het enige waar we in de Khurths-zaak echt de vinger achter kunnen krijgen is dat de Mongoolse geheime dienst zich aan vuile praktijken schuldig maakt en dat de regering daar blijkbaar geen enkele moeite mee heeft. Wie hem opdracht gaf of ieder verder detail is onduidelijk.’
Op uitnodiging van Whitehall reisde de Mongoolse spymaster Bat Khurths vorig jaar voor diplomatieke gesprekken naar Londen. Bij aankomst werd hij echter ogenblikkelijk in de boeien geslagen omdat hij actief betrokken zou zijn geweest bij de ontvoering in 2003 van een Mongoolse dissident uit een McDonald’s-restaurant in the Franse havenstad Le Havre.
De man werd in een auto geladen, gedrogeerd, door Khurths eigenhandig naar Duitsland gereden en in een rolstoel op een vlucht naar Ulaanbaatar gezet. Daar zou hij zwaar zijn gemarteld. Volgens nabestaanden stierf hij een jaar later als gevolg daarvan.
Khurths werd na een intense diplomatieke strijd tussen Londen en Ulaanbaatar deze zomer uitgeleverd aan Duitsland waar hij in oktober voor de rechtbank zou verschijnen. Een paar weken voor een bezoek van Angela Merkel aan Mongolië werd hij echter tot verbijstering van Engeland plotseling vrijgelaten. Terug in eigen land werd hij ijskoud tot vice-chef van de anticorruptiedienst benoemd.
Sommige waarnemers vermoeden dat dit laconieke optreden te maken heeft met een snel toenemend Mongools zelfvertrouwen. 'Dat veel landen tegenwoordig graag goede banden hebben met Mongolië is bekend’, zegt Jurgen Wellner, een Duits advocaat in Ulaanbaatar. 'Volgens de Duitse rechtbank waren er technische gronden, maar er wordt inderdaad druk gespeculeerd dat Berlijn hem uiteindelijk liet gaan om politieke en economische redenen. Het moment van vrijlating net voor aanvang van Merkels bezoek lijkt iets te toevallig.’ Het westers gezinde Mongolië heeft nog geen drie miljoen inwoners, maar zit strategisch ingeklemd tussen Rusland en China en bezit bovendien gigantische delfstofreserves. Daarmee zou Mongolië zich volgens velen wel eens kunnen ontwikkelen tot een versie van Saoedi-Arabië. Een bondgenoot waar niemand in het vrije Westen ruzie mee wil hebben.