Niet de gemeenten maar de minima gaan failliet

Amsterdam is praktisch failliet. En dat dankzij één bijstandsmoeder. Toen die na vergeefse verzoeken om bijzondere bijstand ter leniging van haar huurschuld met haar kinderen op straat gezet dreigde te worden, stapte zij naar de rechter. Die keek er de hoofdstedelijke uitkeringsregels op na en las daarin dat de gemeente zichzelf verplicht schuldenaren met een minimuminkomen te behoeden voor zaken als huisuitzetting, afsluiting van gas en licht en gedwongen boedelverkoop.

Zij veroordeelde de gemeente niet alleen tot het saneren van de schulden van de betreffende vrouw, maar ook tot het helpen van andere minima met ‘bedreigende schulden’. 'Daar gaat Amsterdam aan failliet’, sprak PvdA-raadslid B. Irik, die had uitgerekend dat dertigduizend Amsterdammers met problematische schulden maal pakweg zesduizend gulden neerkomt op een extra post van tweehonderd miljoen.
Wat in Amsterdam gebeurt, is een fraaie illustratie van wat je de nationale struisvogelpolitiek met betrekking tot de inkomens van de minima zou kunnen noemen. De problematische schulden van de gezamenlijke minima in Nederland belopen volgens de laatste ramingen een kleine twee miljard gulden. Niet omdat de uitkeringstrekkers massaal bankstellen en videorecorders hebben besteld bij Wehkamp, maar omdat de uitkeringen in de loop van de achterliggende jaren zo'n 25 procent zijn achtergebleven bij de algemene inkomensontwikkeling. Gemeenten reageerden op de steeds grotere inkomensproblemen met allerlei lapmiddelen. Maar alle stadspasjes, lease-wasmachines, kwijtscheldingsregelingen en extra brilmonturen, hoe nuttig en welkom ook, accentueerden de ellende eerder dan dat ze ze oplosten. Tot de Utrechtse burgemeester en voorzitter van de verzamelde Nederlandse gemeenten Opstelten hardop zei wat menig lokaal politicus allang weet: dat de uitkeringen omhoog moesten. Waarop Melkert reageerde met de dooddoener dat hogere uitkeringen ten koste gaan van de werkgelegenheid. Want leert het Planbureau ons niet dat als je wat optelt bij de inkomens, de teller bij het aantal banen daalt? En dus geeft de minister liever wat extra geld voor bijzondere bijstand of individuele huursubsidie. En omarmde hij de conclusie van de armoedeonderzoekers van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat de voorlichting over die regelingen verbeterd moet worden. Maar diezelfde minister zwijgt over de conclusie van Wim Derksen van de WRR dat het via de belastingen overmaken van die huursubsidie aan iedereen die daar recht op heeft twee miljard extra zal kosten. Waarna hij nog opmerkt: 'Het lijkt in dit verband ook opvallend dat fraudebestrijding veel meer aandacht krijgt dan niet-gebruik.’
Op de armoedeconferentie deze week in Ede zullen Melkert en Kok wijzen op de zegeningen van 'hun’ armoedebeleid. Dat die regelingen meer dan de helft van de doelgroep niet bereiken, is echter al ingecalculeerd. Gemeenten zullen hun huisregels nog eens nakijken op ondoordachte vrijgevigheid. Het failliet van Amsterdam zal die ene bijstandsmoeder dus niet veroorzaken. Dat van het armoedebeleid heeft zij echter ruimschoots aangetoond.