Glen Duncan, The Bloodstone Papers

Niet meer Indiaas, nog niet Engels

Glen Duncan

The Bloodstone Papers
Scribner, 405 blz., e 24,-

«Eens, als het niet meer zo modieus is, zal ik erover schrijven», zei Glen Duncan over zijn Engels-Indiase achtergrond, nadat Zadie Smith en Hari Kunzru door hun achtergrond te thematiseren een hype werden. Gelukkig liet hij niet lang op zich wachten. Met The Bloodstone Papers – historische roman, detective en familiesaga ineen – heeft Glen Duncan een rijk en intelligent boek geschreven dat zo op de shortlist van de Bookerprize kan.

In het heden tekent Owen Monroe de levensgeschiedenis op van zijn ouders. Ze zijn Anglo-Indians, niet meer Indiaas en nog niet Engels. Ergens vond Owen de volgende kenschets: «Possessing no advantage of birth, breeding or education, it is no surprise that [Anglo-Indians] should be found lacking in moral stamina. With the exception of their lissom bodies and dark-flashing eyes, they have little else to their credit…»

Owens ouders vinden elkaar in de chaotische jaren rond de Indiase onafhankelijkheid (1947). Ze horen niet bij de vluchtende Engelsen en niet bij de elkaar bestrijdende sikhs, moslims en hindoes. Als professioneel bokser weet zijn vader de geschiedenis te ontvluchten en belandt met zijn moeder in Engeland. Jaren later, in de huidige tijd, sluit zoon Owen een pact met zijn bejaarde vader en gaat op zoek naar diens aartsvijand. Het is een van de vele pacten in een boek dat bulkt van lotsbestemmingen, toeval, historische parallellen en verloren ringen, maar waar op luchthartige wijze mee wordt omgegaan.

Eigenlijk is het allemaal niks in Owens met een fikse dosis zelfspot vertelde leventje. Hij denkt dat hij de enige universitair docent is die er nooit in slaagde een studente het bed in te krijgen. Nergens voelt hij zich thuis: niet in Londen, niet in de plaats waar hij opgroeide, eigenlijk voelt hij zich alleen thuis _«_in» Scarlet, de jeugdliefde die hem seksueel inwijdde en die hij als adolescent terugvond. En weer verloor. Zijn enige houvast is huisgenoot Vince, met wie hij de ellende op de wereld bespreekt. Samen proberen ze manieren (ironie, sarcasme, ernst) te vinden om het laatste nieuws over een massaslachting in Afrika of de belegering van Fallujah te verwerken en boven de nieuwste headline over Britney Spears uit te tillen. Dat lukt maar nauwelijks, meestal is het de lamlendigheid die wint. Uit Owens meedogenloze analyse van zijn eigen gedrag blijkt dat hij over weinig zelfrespect beschikt. Gelaten schrijft hij dat miljoenen mensen zoals hij Michael Moore lezen omdat het lezen van een angstaanjagend verhaal over corruptie op het allerhoogste niveau een opwindend en adequaat substituut is voor het zelf in actie komen.

Duncan gebruikt de goeie trucs en hij doseert zijn gebruik ervan. Precies een overtuigend aantal keren, voor de grens van de overdaad, laat hij kernzinnetjes terugkomen. De compositie is complex maar krachtig: aan een spel met vasthouden en vrijgeven van informatie geeft de lezer zich zonder zeuren over. Belangrijke informatie waar je de bladzijden juist voor omsloeg, wordt terloops in een alineaatje vermeld en dan wordt duidelijk dat je door een andere nieuwsgierigheid werd gedreven: waarom deden die mensen wat ze deden? Waarom ging een groot deel van al die Engelsen en Anglo-Indians maar niet weg toen iedereen kon zien dat het fout ging? Wanneer worden mensen politiek? Waarom doen wij nu niets als ons is voorgelogen dat er massavernietigingswapens in Irak lagen? Owen vraagt zich af hoe groot de verschrikking of corruptie moet zijn voor hij wel in actie komt.

Trokken zijn ouders zich in hun onstuimige tijden dan meer aan van de politiek en de wereld? Nee! Zijn vader bestrijdt dat. En toch, overdenkt verteller Monroe, zij hadden gouden staven, betekenisvolle ringen, machetes, moordplannen, god, India en lotsbestemming. Hij heeft een baan als docent en een gebroken hart, what fucking life? Al op de eerste bladzijden zei hij: «They were born before The Camps, The Bomb, The Moon, The Ozone, The Internet, The End of History. For them the big things don’t change: God, Fate. Love, Time, Beginnings, Endings, Good and Evil.»