Cabaret: De andere oudejaars

Niet meezingen

Je moet het maar durven: voor het eerst een oudejaarsconference spelen en openen met een lied van ruim veertien minuten. Jan Beuving en Patrick Nederkoorn doen het. Een bitter-komisch lied is het, en een oudejaarsconference op zich, waarin ze de in januari overleden Aart Staartjes vanuit de hemel het jaar 2020 laten aanschouwen. ‘Schuif gezellig aan’, zo luidt de refreinregel, een verwijzing naar Sesamstraat die in de context van coronajaar 2020 een nieuwe, wrange betekenis krijgt.

Deze verpletterende opening geeft al aan dat dit inderdaad een ‘andere’ oudejaars wordt. Heel anders in elk geval dan de ‘klassieke’ conferences van Youp van ’t Hek (npo) en Guido Weijers (rtl), die op oudejaarsavond op prime time werden uitgezonden. Dat de conference van Beuving en Nederkoorn pas in januari op televisie kwam, heeft vast te maken met het grote aantal liedjes. Daar zou de televisiekijker van gaan zappen.

Eeuwig zonde, want dit is het beste wat het cabaret op dit moment te bieden heeft. Jan Beuving combineert als altijd wiskundige precisie en verbeeldingskracht in zijn liedteksten, die mooi op muziek gezet zijn door vaste pianist Tom Dicke. In puntige dialoogjes spelen Beuving en Nederkoorn hun verschillen in achtergrond en persoonlijkheid slim uit: Beuving vertolkt als wiskundige de rol van de regelfetisjist, die verlangt naar de ordening van een systeem. Nederkoorn speelt de rol van de bevlogen dominee (hij studeerde politicologie en theologie), die juist oog heeft voor de menselijke maat.

Het begint er al mee dat Nederkoorn het publiek welkom wil heten, terwijl Beuving eerst de gedragsregels uit wil leggen. Er mag bijvoorbeeld niet meegezongen of hardop gelachen worden, want in coronatijd geldt: ‘Een dag niet gelachen, is een dag langer geleefd.’ Spannend is dat het tweetal halverwege in een verhitte discussie over de kunsten belandt, die niet met een grapje op te lossen is. Beuving stelt dat kunstenaars ondernemers zijn die ook in coronatijd hun eigen broek op moeten houden, Nederkoorn vindt dat kunst méér is dan een bedrijf. Beuving hekelt het idee dat er steeds nieuwe kunst gemaakt moet worden (‘Heb jij alles van Vestdijk al uit?’), Nederkoorn vindt dat elke tijd om nieuwe kunst vraagt.

Uiteindelijk toont deze oudejaarsconference dat goede kunst altijd het oude en het nieuwe integreert. Hoe ‘anders’ en vernieuwend deze literair-muzikale oudejaarsconference ook aanvoelt, Beuving en Nederkoorn staan ermee in een lange traditie. Wat velen vergeten zijn, is dat grondlegger van de oudejaarsconference Wim Kan behoorlijk veel liedjes zong, inclusief meezingers. Beuving en Nederkoorn geven een briljante draai aan dit genre door het publiek te laten meezingen in gebarentaal. Hardop zingen is immers tegen de coronaregels.

Deze meezinger is een hoogtepunt uit de voorstelling en balt de tegenstrijdige sentimenten van 2020 prachtig samen: het is een luchtig en hoopgevend lied (de refreinregel in gebarentaal luidt: ‘Alsjeblieft, hou vol’), maar tegelijkertijd benadrukt dit lied ook de stilte van de lege zaal. Hopelijk wordt de oudejaarsconference van Beuving en Nederkoorn een traditie, en krijgen ze volgende keer het begeerde plekje op oudejaarsavond.


De andere oudejaars is terug te kijken op de website van NPO en BNNVARA, npo3.nl