Niet neutraal

SCHAARSTE is altijd een mooi argument om regels te maken. Er is onvoldoende cake, hij moet eerlijk verdeeld worden. Maar hoe? En wie bepaalt de voorwaarden? Schaarste in de ether leek iets uit een ver verleden.

Uit de tijd dat maximaal drie televisiezenders alle bandbreedte nodig hadden en er dus een publieke omroep moest worden uitgevonden. Kortom, voordat digitalisering en slim gebruik van compressietechnieken alle schaarste zouden oplossen en er voor iedereen genoeg bandbreedte zou zijn. Zou, want door het grote gebruik van data via mobiele telefonie is er volgens de telecombedrijven toch weer schaarste. We gebruiken te veel internet, op onze telefoon, om alles maar onbeperkt door te laten, vinden ze. En dus willen ze dat graag regelen. Maar liefst wel zelf.
Hun argument - ‘we willen de kwaliteit en snelheid voor alle gebruikers garanderen’ - klinkt altruïstisch. Maar dat is het niet. Telecombedrijven als Vodafone en KPN hebben niet alleen last van iemand die mobiel naar YouTube kijkt, maar vooral van mensen die gratis mobiel bellen (Skype) of gratis berichten versturen (WhatsApp). Dat kost ze belminuten en sms'jes.
Dat het hun hierom gaat blijkt wel uit het feit dat ze niet happig zijn om simpelweg datagebruik te belasten - hoe meer data, hoe meer je betaalt - maar dat ze de mogelijkheid willen om voor bepaalde diensten extra geld te vragen. Verder willen de telecombedrijven ook graag sommige bedrijven voorrang verlenen. Ontwikkelaars, studio’s, producenten en anderen willen snelle toegang garanderen tot hun app, filmpje of spel. Zodat je bijvoorbeeld wel perfect mobiel World of Warcraft kunt spelen, terwijl YouTube wordt afgeknepen. Ze zijn bereid daarvoor te betalen, en dat is voor de telecombedrijven interessant. Zo stroomt het geld van twee kanten binnen: gebruikers voor extra diensten, bedrijven voor extra snelle verbinding met gebruikers.
Op zich niks mis mee, zeggen mensen die zich geen zorgen maken over zogeheten netneutraliteit. Als alle data op het mobiele netwerk precies hetzelfde moeten worden behandeld, levert dat alleen maar trage verbindingen en een verstoorde marktwerking op. De vertegenwoordigers van de industrie zijn erin geslaagd ook minister Verhagen aan hun zijde te krijgen: die liet weten dat sommige diensten voorrang kunnen krijgen. Geen probleem, als het maar transparant is, zodat de consument weet waarvoor hij kiest.
Maar zo makkelijk is het niet. Er schuilt een risico in het loslaten van het principe van netneutraliteit. Om te beginnen komt het open karakter van internet verder onder druk te staan. Kleine aanbieders van innovatieve diensten kunnen minder makkelijk bereikbaar en dus minder bruikbaar worden. Bovendien wordt mobiel internet onnodig duurder. WhatsApp gebruikt nauwelijks data om gratis berichten te versturen; er is dus geen reden voor dat soort diensten om extra geld te rekenen. Jammer voor de telecombedrijven dat ze hun sms-melkkoe verliezen, maar wel zo fijn voor consumenten. Netneutraliteit moet niet worden opgeheven om de inkomsten van telecombedrijven op peil te houden.